MEVZUAT


  • İŞ KANUNU

    Kanun Numarası : 4857
    Kabul Tarihi : 22/5/2003
    Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 10/6/2003 Sayı : 25134
    Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 42

  • BİRİNCİ BÖLÜM

  • Genel Hükümler
    Amaç ve kapsam

  • Madde -1

  • Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren
    vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır. İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun
    hükümleri ile bağlı olurlar.
  • Tanımlar

  • Madde – 2

  •  Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve meslekî eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür. (Ek fıkra: 23/7/2010-6009/48 md.; Mülga dördüncü fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.) İşveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimselere işveren vekili denir. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı işlem ve yükümlülüklerinden doğrudan işveren sorumludur. Bu Kanunda işveren için öngörülen her çeşit sorumluluk ve zorunluluklar işveren vekilleri hakkında da uygulanır.
    İşveren vekilliği sıfatı, işçilere tanınan hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
    8424
    Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez. (Ek fıkra: 1/7/2006-5538/18 md.) Kanuna veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kamu kurum ve kuruluşları ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin en az yüzde ellisine sahip oldukları ortaklıklarda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu veya diğer kanun hükümleri çerçevesinde, hizmet alımı amacıyla yapılan sözleşmeler gereğince, yüklenici aracılığıyla çalıştırılanlar, bu şekilde çalışmış olmalarına dayanarak;
    a) Bu kurum, kuruluş ve ortaklıklara ait kadro veya pozisyonlara atanmaya,
    b) Bu kurum, kuruluş ve ortaklıklara ait işyerlerinin kadro veya pozisyonlarında çalışanlar için toplu iş sözleşmesi, personel kanunları veya ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre belirlenen her türlü malî haklar ile sosyal yardımlardan yararlanmaya, hak kazanamazlar. (Ek fıkra: 1/7/2006-5538/18 md.) Sekizinci fıkrada belirtilen işyerlerinde yükleniciler dışında kalan işverenler tarafından çalıştırılanlar ile bu işyerlerinin tâbi oldukları ihale mevzuatı çerçevesinde kendi nam ve hesabına sözleşme yaparak üstlendiği ihale konusu işte doğrudan kendileri çalışanlar da aynı hükümlere tâbidir. Sekizinci fıkrada belirtilen kurum, kuruluş veya ortaklıkların sermayesine katıldıkları ortaklıkların kadro veya pozisyonlarında çalışan işçilerin, ortak durumundaki kamu kurum, kuruluş veya ortaklıkların kadro veya pozisyonlarına atanma ya da bu kurum, kuruluş veya ortaklıklarda geçerli olan malî haklar ile sosyal yardımlardan yararlanma talepleri hakkında da sekizinci fıkra hükümleri uygulanır. Hizmet alımına dayanak teşkil edecek sözleşme ve şartnamelere;
    a) İşe alınacak kişilerin belirlenmesi ve işten çıkarma yetkisinin kamu kurum, kuruluşları ve ortaklıklarına bırakılması,
    b) Hizmet alım sözleşmeleri çerçevesinde ya da geçici işçi olarak aynı iş yerinde daha önce çalışmış olanların çalıştırılmasına devam olunması,yönünde hükümler konulamaz.
    8424-1
  • İŞ YERİNİ BİLDİRME
    Madde -3

  • Bu Kanunun kapsamına giren nitelikte bir işyerini kuran, her ne suretle olursa olsun devralan, çalışma konusunu kısmen veya tamamen değiştiren veya herhangi bir sebeple faaliyetine son veren ve işyerini kapatan işveren, işyerinin unvan ve adresini, çalıştırılan işçi sayısını, çalışma konusunu, işin başlama veya bitme gününü, kendi adını ve soyadını yahut unvanını, adresini, varsa işveren vekili veya vekillerinin adı, soyadı ve adreslerini bir ay içinde bölge
    müdürlüğüne bildirmek zorundadır. (Değişik ikinci fıkra: 15/5/2008-5763/1 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinin altıncı fıkrasına göre iş alan alt işveren; kendi işyerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte, birinci fıkra
    hükmüne göre bildirim yapmakla yükümlüdür. Bölge müdürlüğünce tescili yapılan bu işyerine ait belgeler gerektiğinde iş müfettişlerince incelenir. İnceleme sonucunda muvazaalı işlemin tespiti halinde, bu tespite ilişkin gerekçeli müfettiş raporu işverenlere tebliğ edilir. Bu rapora karşı tebliğ tarihinden itibaren altı işgünü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz
    edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Rapora altı iş günü içinde itiraz edilmemiş veya mahkeme muvazaalı işlemin tespitini onamış ise tescil işlemi iptal edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.(Ek fıkra:11/6/2003-4884/10 md.) Ancak, şirketlerin tescil kayıtları ise ticaret sicili memurluklarının gönderdiği belgeler üzerinden yapılır ve bu belgeler ilgili ticaret sicili memurluğunca bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ilgili bölge müdürlüklerine gönderilir. (Ek fıkra: 15/5/2008-5763/1 md.) Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulması, bildirimi ve işyerinin tescili ile yapılacak sözleşmede bulunması gerekli diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
  • Madde – 4

  • Aşağıda belirtilen işlerde ve iş ilişkilerinde bu Kanun hükümleri uygulanmaz;
    a) Deniz ve hava taşıma işlerinde,
    b) 50’den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde,
    c) Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri,
    d) Bir ailenin üyeleri ve 3 üncü dereceye kadar (3 üncü derece dahil) hısımları arasında dışardan başka biri katılmayarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde,
    e) Ev hizmetlerinde,
    f) (…) (1) çıraklar hakkında, (1)
    g) Sporcular hakkında,
    h) Rehabilite edilenler hakkında,
    ı) 507 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Kanununun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde.
    (1) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı Kanunun 37 nci maddesiyle, bu bentte yer alan “İş sağlığı ve güvenliği hükümleri saklı kalmak üzere”ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
    8425
    Şu kadar ki;
    a) Kıyılarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yapılan yükleme ve boşaltma işleri,
    b) Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler,
    c) Tarım sanatları ile tarım aletleri, makine ve parçalarının yapıldığı atölye ve fabrikalarda görülen işler,
    d) Tarım işletmelerinde yapılan yapı işleri,
    e) Halkın faydalanmasına açık veya işyerinin eklentisi durumunda olan park ve bahçe işleri,
    f) Deniz İş Kanunu kapsamına girmeyen ve tarım işlerinden sayılmayan, denizlerde çalışan su ürünleri üreticileri ile ilgili işler,Bu Kanun hükümlerine tabidir.Eşit davranma ilkesi
  • Madde -5

  • İş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayırım yapılamaz.İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamaz. İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı
    farklı işlem yapamaz. Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz. İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz. İş ilişkisinde veya sona ermesinde yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davranıldığında işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir. 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesi hükümleri saklıdır.20 nci madde hükümleri saklı kalmak üzere işverenin yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davrandığını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak, işçi bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü bir biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda,işveren böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat etmekle yükümlü olur.
    İşyerinin veya bir bölümünün devri 
  • Madde – 6 

  • İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer. Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür. Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır. Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme halinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz. Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz. Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve
    teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır.
    8426
    Yukarıdaki hükümler, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde uygulanmaz.
  • Geçici iş ilişkisi
    Madde – 7

  • İşveren, devir sırasında yazılı rızasını almak suretiyle bir işçiyi; holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde veya yapmakta olduğu işe benzer işlerde çalıştırılması koşuluyla başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devrettiğinde geçici iş ilişkisi gerçekleşmiş olur. Bu halde iş sözleşmesi devam etmekle beraber, işçi bu sözleşmeye göre üstlendiği işin görülmesini, iş sözleşmesine geçici iş ilişkisi kurulan işverene karşı yerine getirmekle yükümlü olur.(Değişik son cümle: 20/6/2012-6331/32 md.) Geçici iş ilişkisi kurulan işveren işçiye talimat verme hakkına sahiptir.Geçici iş ilişkisi altı ayı geçmemek üzere yazılı olarak yapılır, gerektiğinde en fazla iki defa yenilenebilir.İşverenin, ücreti ödeme yükümlülüğü devam eder. Geçici iş ilişkisi kurulan işveren, işçinin kendisinde çalıştığı sürede ödenmeyen ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden işveren ile birlikte sorumludur.İşçi, işyerine ve işe ilişkin olup kusuru ile sebep olduğu zarardan geçici iş ilişkisi kurulan işverene karşı sorumludur. İşçinin geçici sözleşmesinden aksi anlaşılmıyorsa, işçinin diğer hak ve yükümlülüklerine ilişkin bu Kanundaki düzenlemeler geçici iş ilişkisi kurulan işverenle olan ilişkisine de uygulanır.
    İşçiyi geçici olarak devralan işveren grev ve lokavt aşamasına gelen bir toplu iş uyuşmazlığının tarafı ise, işçi grev ve lokavtın uygulanması sırasında çalıştırılamaz. Ancak, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun 39 uncu maddesi hükümleri saklıdır. İşveren, işçisini grev ve lokavt süresince kendi işyerinde çalıştırmak zorundadır.Toplu işçi çıkarmaya gidilen işyerlerinde çıkarma tarihinden itibaren altı ay içinde toplu işçi çıkarmanın konusu olan
    işlerde geçici iş ilişkisi gerçekleşmez.
  • İKİNCİ BÖLÜM
    İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi
    Tanım ve şekil
    Madde – 8

  • İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir.Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.
    Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini,fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür. Süresi bir ayı
    geçmeyen belirli süreli iş sözleşmelerinde bu fıkra hükmü uygulanmaz. İş sözleşmesi iki aylık süre dolmadan sona ermiş ise, bu bilgilerin en geç sona erme tarihinde işçiye yazılı olarak verilmesi zorunludur.
    8427
    Türü ve çalışma biçimlerini belirleme serbestisi Madde 9 – Taraflar iş sözleşmesini, Kanun hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilirler.
    İş sözleşmeleri belirli veya belirsiz süreli yapılır. Bu sözleşmeler çalışma biçimleri bakımından tam süreli veya kısmî süreli yahut deneme süreli ya da diğer türde oluşturulabilir.
    Sürekli ve süreksiz işlerdeki iş sözleşmeleri 
  • Madde – 10

  • Nitelikleri bakımından en çok otuz iş günü süren işlere süreksiz iş, bundan fazla devam edenlere sürekli iş denir.Bu Kanunun 3, 8, 12, 13, 14, 15, 17, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 34, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 75, 80 ve geçici 6 ncı maddeleri süreksiz işlerde yapılan iş sözleşmelerinde uygulanmaz. Süreksiz işlerde, bu maddelerde düzenlenen konularda Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi 
  • Madde – 11

  • İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir. Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar.Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi ayırımın sınırları

    Madde – 12

  • Belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçi, ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt iş
    sözleşmesinin süreli olmasından dolayı belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalıştırılan emsal işçiye göre farklı işleme tâbi tutulamaz. Belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiye, belirli bir zaman ölçüt alınarak ödenecek ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler, işçinin çalıştığı süreye orantılı olarak verilir. Herhangi bir çalışma şartından yararlanmak için aynı işyeri veya işletmede geçirilen kıdem arandığında belirli süreli iş sözleşmesine göre çalışan işçi için farklı kıdem uygulanmasını haklı gösteren bir neden olmadıkça, belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan emsal işçi hakkında esas alınan kıdem uygulanır. Emsal işçi, işyerinde aynı veya benzeri işte belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalıştırılan işçidir. İşyerinde böyle bir işçi bulunmadığı takdirde, o işkolunda şartlara uygun bir işyerinde aynı veya benzer işi üstlenen belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalıştırılan işçi dikkate alınır. Kısmî süreli ve tam süreli iş sözleşmesi
  • Madde – 13

  • İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir. Kısmî süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçi, ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt iş sözleşmesinin kısmî süreli olmasından dolayı tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tâbi tutulamaz. Kısmî süreli çalışan işçinin ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri, tam süreli emsal işçiye göre çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir.
    8428
    Emsal işçi, işyerinde aynı veya benzeri işte tam süreli çalıştırılan işçidir. İşyerinde böyle bir işçi bulunmadığı takdirde, o işkolunda şartlara uygun işyerinde aynı veya benzer işi üstlenen tam süreli iş sözleşmesiyle çalıştırılan işçi esas alınır.
    İşyerinde çalışan işçilerin, niteliklerine uygun açık yer bulunduğunda kısmî süreliden tam süreliye veya tam süreliden kısmî süreliye geçirilme istekleri işverence dikkate alınır ve boş yerler zamanında duyurulur.
  • ÇAĞRI ÜZERİNE ÇALIŞTIRMA
    Madde – 14

  • Yazılı sözleşme ile işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması halinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir.Hafta, ay veya yıl gibi bir zaman dilimi içinde işçinin ne kadar süreyle çalışacağını taraflar belirlemedikleri takdirde,haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır. Çağrı üzerine çalıştırılmak için belirlenen sürede işçi çalıştırılsın veya çalıştırılmasın ücrete hak kazanır. İşçiden iş görme borcunu yerine getirmesini çağrı yoluyla talep hakkına sahip olan işveren, bu çağrıyı, aksi kararlaştırılmadıkça, işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce yapmak zorundadır. Süreye uygun çağrı üzerine işçi iş görme edimini yerine getirmekle yükümlüdür. Sözleşmede günlük çalışma süresi kararlaştırılmamış ise, işveren her çağrıda işçiyi günde en az dört saat üst üste çalıştırmak zorundadır.
  • DENEME SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ
    Madde -15

  • Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir.Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin
    çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.Takım sözleşmesi ile oluşturulan iş sözleşmeleri
  • Madde – 16

  • Birden çok işçinin meydana getirdiği bir takımı temsilen bu işçilerden birinin, takım kılavuzu sıfatıyla işverenle yaptığı sözleşmeye takım sözleşmesi denir. Takım sözleşmesinin, oluşturulacak iş sözleşmeleri için hangi süre kararlaştırılmış olursa olsun, yazılı yapılması
    gerekir. Sözleşmede her işçinin kimliği ve alacağı ücret ayrı ayrı gösterilir. Takım sözleşmesinde isimleri yazılı işçilerden her birinin işe başlamasıyla, o işçi ile işveren arasında takım sözleşmesinde belirlenen şartlarla bir iş sözleşmesi yapılmış sayılır. Ancak, takım sözleşmesi hakkında Borçlar Kanununun 110 uncu maddesi hükmü de uygulanır.
    İşe başlamasıyla iş sözleşmesi kurulan işçilere ücretlerini işveren veya işveren vekili her birine ayrı ayrı ödemek zorundadır. Takım kılavuzu için, takıma dahil işçilerin ücretlerinden işe aracılık veya benzeri bir nedenle kesinti yapılamaz.
  • SÜRELİ FESİH
    Madde – 17

  • Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.
    8429
    İş sözleşmeleri;
    a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
    b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
    c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
    d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,
    Feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.
    İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.
    İşverenin bildirim şartına uymaması veya bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi feshetmesi, bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddesi hükümlerinin uygulanmasına engel olmaz. 18 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan işçilerin iş sözleşmesinin, fesih hakkının
    kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Fesih için bildirim şartına da uyulmaması ayrıca dördüncü fıkra uyarınca tazminat ödenmesini gerektirir. Bu maddeye göre ödenecek tazminatlar ile bildirim sürelerine ait peşin ödenecek ücretin hesabında 32 nci maddenin birinci fıkrasında yazılan ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan
    doğan menfaatler de göz önünde tutulur.Feshin geçerli sebebe dayandırılması
  • Madde – 18

  • Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.Altı aylık kıdem hesabında bu Kanunun 66 ncı maddesindeki süreler dikkate alınır.
    Özellikle aşağıdaki hususlar fesih için geçerli bir sebep oluşturmaz:
    a) Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmak.
    b) İşyeri sendika temsilciliği yapmak.
    c) Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip veya yükümlülüklerini yerine getirmek için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece katılmak. (1)
    d) Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler.
    e) 74 üncü maddede öngörülen ve kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek.
    f) Hastalık veya kaza nedeniyle 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık.
    (1) 18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle; bu bentte yer alan“Mevzuattan veya sözleşmeden doğan hakların ı takip” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya hükümlülüklerini yerine getirmek” ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
    8430
    İşçinin altı aylık kıdemi, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesap edilir.İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde, işyerinde çalışan işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir.
    İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında bu madde, 19 ve 21 inci maddeler ile 25 inci maddenin son fıkrası uygulanmaz.
  • Sözleşmenin feshinde usul
    Madde – 19

  • İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır.
  • Fesih bildirimine itiraz ve usulü (1)
    Madde 20

  •  İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli birsebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde iş mahkemesinde dava açabilir. (…) (1)taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme götürülür. (1)Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığınıiddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.Dava seri muhakeme usulüne göre iki ay içinde sonuçlandırılır. Mahkemece verilen kararın temyizi halinde, Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.(İptal dördüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 19/10/2005 tarihli ve E.:2003/66, K.:2005/72 sayılı Kararı ile.)

    Geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçları
    Madde 21 –

  • İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verdiğinde, işçinin işe başlatılmaması halinde ödenecek tazminat miktarını da belirler.Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer
    hakları ödenir.İşçi işe başlatılırsa, peşin olarak ödenen bildirim süresine ait ücret ile kıdem tazminatı, yukarıdaki fıkra hükümlerine göre yapılacak ödemeden mahsup edilir. İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veya bildirim süresine ait ücret peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret tutarı ayrıca ödenir. İşçi kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.
    (1) Anayasa Mahkemesi’nin 19/10/2005 tarihli ve E.:2003/66, K.:2005/72 sayılı Kararıyla; bu maddenin birinci fıkrasının son cümlesinin “Toplu iş sözleşmesinde hüküm varsa veya…” bölümü iptal edilmiştir.
    8431
    Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri sözleşmeler ile hiçbir suretle değiştirilemez; aksi yönde sözleşme hükümleri geçersizdir.Çalışma koşullarında değişiklik ve
  • iş sözleşmesinin feshi 

  • Madde – 22

  • İşveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri
    kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. İşçi değişiklik önerisini bu süre içinde kabul etmezse, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşçi bu durumda 17 ila 21 inci madde hükümlerine göre dava açabilir.Taraflar aralarında anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebilir. Çalışma koşullarında değişiklik geçmişe etkili olarak yürürlüğe konulamaz.
  • Yeni işverenin sorumluluğu
    Madde – 23

  • Süresi belirli olan veya olmayan sürekli iş sözleşmesi ile bir işverenin işine girmiş olan işçi, sözleşme süresinin bitmesinden önce yahut bildirim süresine uymaksızın işini bırakıp başka bir işverenin işine girerse sözleşmenin bu suretle feshinden ötürü, işçinin sorumluluğu yanında, ayrıca yeni işveren de aşağıdaki hallerde birlikte sorumludur:
    a) İşçinin bu davranışına, yeni işe girdiği işveren sebep olmuşsa.
    b) Yeni işveren, işçinin bu davranışını bilerek onu işe almışsa.
    c) Yeni işveren işçinin bu davranışını öğrendikten sonra dahi onu çalıştırmaya devam ederse.
  • İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı
    Madde – 24

  • Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
    I. Sağlık sebepleri:
    a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.
    b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.
    II. Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:
    a) İşveren iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar göstermek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler vermek veya sözler söylemek suretiyle işçiyi yanıltırsa.
    b) İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa.
    c) İşveren işçiye veya ailesi üyelerinden birine karşı sataşmada bulunur veya gözdağı verirse, yahut işçiyi veya ailesi üyelerinden birini kanuna karşı davranışa özendirir, kışkırtır, sürükler, yahut işçiye ve ailesi üyelerinden birine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse yahut işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnad veya ithamlarda bulunursa.
    8432
    d) İşçinin diğer bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa.
    e) İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse,
    f) Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiği hallerde, aradaki ücret farkı zaman esasına göre ödenerek işçinin eksik aldığı ücret karşılanmazsa, yahut çalışma şartları uygulanmazsa.
    III. Zorlayıcı sebepler:
    İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa.
  • İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı
    Madde -25

  • Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
    I- Sağlık sebepleri:
    a) İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi durumunda, bu sebeple doğacak devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi. (1)
    b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması durumunda.
    (a) alt bendinde sayılan sebepler dışında işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17 nci maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Doğum ve gebelik hallerinde bu süre 74 üncü maddedeki sürenin bitiminde başlar. Ancak işçinin iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle işine gidemediği süreler için ücret işlemez.
    II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:
    a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.
    b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.
    c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
    d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.(2)
    e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.
    f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.(1) 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu alt bentte yer alan “veya sakatlığa uğraması halinde” ibaresi“yakalanması veya engelli hâle gelmesi durumunda” şeklinde değiştirilmiştir.(2) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle, bu alt bentte yer alan “veya 84 üncü maddeye aykırı hareket etmesi” ibaresi“, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması” şeklinde değiştirilmiştir.
    8433
    g) İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.
    h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.
    ı) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.
    III- Zorlayıcı sebepler:
    İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması.
    IV- İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17 nci maddedeki bildirim süresini aşması.İşçi feshin yukarıdaki bentlerde öngörülen sebeplere uygun olmadığı iddiası ile 18, 20 ve 21 inci madde hükümleri çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir.
  • Derhal fesih hakkını kullanma süresi

  • Madde – 26

  • 24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz.Bu haller sebebiyle işçi yahut işverenden iş sözleşmesini yukarıdaki fıkrada öngörülen süre içinde feshedenlerin diğer taraftan tazminat hakları saklıdır.

    Yeni iş arama izni
    Madde 27-

  • Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir.İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.
  • Çalışma belgesi
    Madde – 28

  • İşten ayrılan işçiye, işveren tarafından işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verilir.Belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören işçi veyahut işçiyi işine alan yeni işveren eski işverenden tazminat isteyebilir.Bu belgeler her türlü resim ve harçtan muaftır.
    8434
  • Toplu işçi çıkarma
    Madde – 29

  • İşveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak istediğinde, bunu en az otuz gün önceden bir yazı ile, işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirir.
    İşyerinde çalışan işçi sayısı:
    a) 20 ile 100 işçi arasında ise, en az 10 işçinin,
    b) 101 ile 300 işçi arasında ise, en az yüzde on oranında işçinin,
    c) 301 ve daha fazla ise, en az 30 işçinin,
    İşine 17 nci madde uyarınca ve bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde son verilmesi toplu işçi çıkarma sayılır.Birinci fıkra uyarınca yapılacak bildirimde işçi çıkarmanın sebepleri, bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceğine ilişkin bilgilerin bulunması zorunludur.Bildirimden sonra işyeri sendika temsilcileri ile işveren arasında yapılacak görüşmelerde, toplu işçi çıkarmanın
    önlenmesi ya da çıkarılacak işçi sayısının azaltılması yahut çıkarmanın işçiler açısından olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi konuları ele alınır. Görüşmelerin sonunda, toplantının yapıldığını gösteren bir belge düzenlenir.Fesih bildirimleri, işverenin toplu işçi çıkarma isteğini bölge müdürlüğüne bildirmesinden otuz gün sonra hüküm doğurur.İşyerinin bütünüyle kapatılarak kesin ve devamlı suretle faaliyete son verilmesi halinde, işveren sadece durumu en az otuz gün önceden ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirmek ve işyerinde ilan etmekle yükümlüdür. İşverentoplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak istediği takdirde nitelikleri uygun olanları tercihen işe çağırır.Mevsim ve kampanya işlerinde çalışan işçilerin işten çıkarılmaları hakkında, işten çıkarma bu işlerin niteliğine bağlı olarak yapılıyorsa, toplu işçi çıkarmaya ilişkin hükümler uygulanmaz.İşveren toplu işçi çıkarılmasına ilişkin hükümleri 18, 19, 20 ve 21 inci madde hükümlerinin uygulanmasını engellemek amacıyla kullanamaz; aksi halde işçi bu maddelere göre dava açabilir.
    8434-1
  • Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu (1)(2)(3)
    Madde – 30

  • (Değişik : 15/5/2008-5763/2 md.)
    İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacakları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
    Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.
    (1) Bu madde başlığı ” Özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu” iken, 15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.(2) 4/7/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanunun 79 uncu maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “eski hükümlü işçiyi” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları” ibaresi eklenmiştir.(3) 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu maddenin başlığında yer alan “Özürlü” ibaresi “Engelli”, birinci fıkrasında yer alan “özürlü” ibareleri “engelli”, ikinci fıkrasında yer alan “sakatlananlara” ibaresi “engelli hâle gelenlere”, dördüncü
    fıkrasında yer alan “özürlü” ibaresi “engelli” şeklinde değiştirilmiştir.
    8435
    Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler eski işyerlerinde tekrar işe alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat öder.Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisi Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların
    tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir.Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. (Ek cümle: 31/7/2008-5797/10 md.) Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu idareleri hariç 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah ve oranlar üzerinden olmak üzere, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi
    kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personeli için de uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarMaliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir. (1)(2)(1) 15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunun 38 nci maddesiyle bu fıkranın 1/7/2008 tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.(2) 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlü” ibareleri “engelli” şeklinde değiştirilmiştir.
    8436
    (Değişik yedinci fıkra: 11/10/2011-KHK-665/28 md.) Bu maddeye aykırılık hallerinde 101 inci madde uyarınca tahsil edilecek cezalar, engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılır. Tahsil edilen cezaların kullanımına ilişkin hususlar, Türkiye İş Kurumunun koordinatörlüğünde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ile İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü, en çok işçi ve işvereni temsil eden
    üst kuruluşların ve en çok engelliyi temsil eden üst kuruluşun birer temsilcisinden oluşan komisyon tarafından karara bağlanır. Komisyonun çalışma usul ve esasları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. (1)Eski hükümlü çalıştırılmasında, kanunlardaki kamu güvenliği ile ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümler saklıdır.
  • Askerlik ve kanundan doğan çalışma
    Madde 31 –

  • Muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir sebeple silah altına alınan veyahut herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi işinden ayrıldığı günden başlayarak iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılır. İşçinin bu haktan faydalanabilmesi için o işte en az bir yıl çalışmış olması şarttır. Bir yıldan çok çalışmaya karşılık her fazla yıl için, ayrıca iki gün eklenir. Şu kadar ki bu sürenin tamamı doksan günü geçemez.İş sözleşmesinin feshedilmiş sayılabilmesi için beklenilmesi gereken süre içinde işçinin ücreti işlemez. Ancak özel kanunların bu husustaki hükümleri saklıdır. Bu süre içinde iş sözleşmesinin Kanundan doğan başka bir sebebe dayanılarak işveren veya işçi tarafından feshedildiği öteki tarafa bildirilmiş olsa bile, fesih için Kanunun gösterdiği süre bu sürenin
    bitiminden sonra işlemeye başlar. Ancak iş sözleşmesi belirli süreli olarak yapılmış ve sözleşme yukarıda yazılı süre içindekendiliğinden sona eriyorsa bu madde hükümleri uygulanmaz.
    Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş
    sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder.
  • ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
    Ücret
    Ücret ve ücretin ödenmesi
    Madde – 32

  • Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.(1) 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlülerin”, “özürlünün”, “Özürlü” ve “özürlüyü”
    ibareleri sırasıyla “engellilerin”, “engellinin”, “Engelli” ve “engelliyi” şeklinde değiştirilmiştir.
    8436-1
    (Değişik ikinci fıkra : 17/4/2008-5754/85 md.) Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak,Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına denir. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak, yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödeme yapılabilir. Çalıştırılan işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurları dikkate alarak işverenleri veya üçüncü kişileri zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret,
    prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya üçüncü kişiler, işçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler.
    (Ek fıkra : 17/4/2008-5754/85 md.) İşçinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usûl ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
    Emre muharrer senetle (bono ile), kuponla veya yurtta geçerli parayı temsil ettiği iddia olunan bir senetle veya diğer herhangi bir şekilde ücret ödemesi yapılamaz.Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar
    indirilebilir.İş sözleşmelerinin sona ermesinde, işçinin ücreti ile sözleşme ve Kanundan doğan para ile ölçülmesi mümkün menfaatlerinin tam olarak ödenmesi zorunludur.
    Meyhane ve benzeri eğlence yerleri ve perakende mal satan dükkan ve mağazalarda, buralarda çalışanlar hariç, ücret ödemesi yapılamaz.Ücret alacaklarında zaman aşımı süresi beş yıldır.
  • İşverenin ödeme aczine düşmesi
    Madde 33 – (Mülga : 15/5/2008-5763/37 md.)

  • 8437
    Ücretin gününde ödenmemesi
    Madde 34

  • Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz.
  • Ücretin saklı kısmı
    Madde – 35

  • İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz.Ancak, işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir.Nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır.
  • Kamu makamlarının ve asıl işverenlerin hakedişlerinden ücreti kesme yükümlülüğü
    Madde – 36

  • Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idareler veya kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar; asıl işverenler müteahhide verdikleri her türlü bina, köprü, hat ve yol inşası gibi yapım ve onarım işlerinde çalışan işçilerden müteahhit veya taşeronlarca ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığının kontrolü, ya da ücreti ödenmeyen işçinin başvurusu üzerine, ücretleri ödenmeyen varsa müteahhitten veya taşeronlardan istenecek bordrolara göre bu ücretleri bunların hakedişlerinden öderler. Bunun için hakediş ödeneceği ilgili idare tarafından işyerinde şantiye şefliği işyeri ilân tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilân asılmak suretiyle duyurulur. Ücret alacağı olan işçilerin her
    hakediş dönemi için olan ücret alacaklarının üç aylık tutarından fazlası hakkında adı geçen idarelere herhangi bir sorumluluk düşmez.Anılan müteahhitlerin bu işverenlerdeki her çeşit teminat ve hakedişleri üzerinde yapılacak her türlü devir ve el değiştirme işlemleri veya haciz ve icra takibi bu işte çalışan işçilerin ücret alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra,
    kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder. Bir işverenin üçüncü kişiye karşı olan borçlarından dolayı işyerinde bulunan tesisat, malzeme, ham, yarı işlenmiş ve tam işlenmiş mallar ve başka kıymetler üzerinde yapılacak haciz ve icra takibi, bu işyerinde çalışan işçilerin icra kararının
    alındığı tarihten önceki üç aylık dönem içindeki ücret alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra, kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.Bu maddede kamu tüzel kişilerine ve bazı teşekküllere verilen yetkileri 2 nci maddenin altıncı fıkrası gereğince sorumluluk taşıyan bütün işverenler de kullanmaya yetkilidir.

    Ücret hesap pusulası
    Madde 37 –

  • İşveren işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır.Bu pusulada ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.Bu işlemler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.8438
  • Ücret kesme cezası

    Madde 38 –

  • İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir. İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılıp harcanmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına Bakanlıkça belirtilecek Türkiye’de kurulu bulunan ve mevduat kabul etme yetkisini haiz bankalardan
    birine, kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılır. Her işveren işyerinde bu paraların ayrı bir hesabını tutmaya mecburdur. Birikmiş bulunan ceza paralarının nerelere ve ne kadar verileceği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de katılacağı bir kurul tarafından karara bağlanır. Bu kurulun kimlerden teşekkül edeceği, nasıl ve hangi esaslara göre çalışacağı çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir.
  • Asgari ücret
    Madde 39 –

  • İş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırları en geç iki yılda bir belirlenir.Asgari Ücret Tespit Komisyonu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının tespit edeceği üyelerden birinin başkanlığında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürü veya yardımcısı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü veya yardımcısı, Devlet İstatistik Enstitüsü Ekonomik İstatistikler Dairesi Başkanı veya yardımcısı, Hazine Müsteşarlığı temsilcisi, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığından konu ile ilgili dairenin başkanı veya yetki vereceği bir görevli ile bünyesinde en çok işçiyi bulunduran en üst işçi kuruluşundan değişik işkolları için seçecekleri beş, bünyesinde en çok işvereni bulunduran işveren kuruluşundan değişik işkolları için seçeceği beş temsilciden kurulur. Asgari Ücret Tespit Komisyonu en az on üyesinin katılmasıyla toplanır. Kurul, üye oylarının çoğunluğu ile karar verir. Oyların eşitliği halinde,Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır.Komisyon kararları kesindir. Kararlar Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer.Komisyonun toplanma ve çalışma şekli, asgari ücretlerin tespiti sırasında uygulanacak esaslar ile başkan, üye ve raportörlere verilecek huzur hakları Maliye Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının birlikte hazırlayacakları yönetmelikte belirtilir.Asgari Ücret Tespit Komisyonunun sekretarya hizmetleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yerine getirilir.
  • Yarım ücret
    Madde 40 –

  • 24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışamayan
    veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir.
    8439
  • Fazla çalışma ücreti
    Madde 41 –
  • Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma
    yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde
    hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini
    aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.
    Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli
    yükseltilmesi suretiyle ödenir.
    Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar
    dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle
    çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına
    düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.
    Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı
    her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman
    olarak kullanabilir.
    İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.
    63 üncü maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve 69 uncu
    maddede belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.
    Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.
    Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.
    Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
  • Zorunlu nedenlerle fazla çalışma
    Madde 42 –
  • Gerek bir arıza sırasında, gerek bir arızanın mümkün görülmesi halinde yahut makineler veya araç ve
    gereç için hemen yapılması gerekli acele işlerde, yahut zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkmasında, işyerinin normal çalışmasını
    sağlayacak dereceyi aşmamak koşulu ile işçilerin hepsi veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir. Bu durumda fazla
    çalışma yapan işçilere uygun bir dinlenme süresi verilmesi zorunludur.
    Şu kadar ki, zorunlu sebeplerle yapılan fazla çalışmalar için 41 inci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları
    hükümleri uygulanır.
  • Olağanüstü hallerde fazla çalışma
    Madde 43 –
  • Seferberlik sırasında ve bu süreyi aşmamak şartıyla yurt savunmasının gereklerini karşılayan işyerlerinde
    fazla çalışmaya lüzum görülürse işlerin çeşidine ve ihtiyacın derecesine göre Bakanlar Kurulu günlük çalışma süresini,
    işçinin en çok çalışma gücüne çıkarabilir.
    Bu suretle fazla çalıştırılan işçiler için verilecek ücret hakkında 41 inci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları
    hükümleri uygulanır.
    8440
  • Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma
    Madde 44 –
  • Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş
    sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı
    gereklidir.
    Bu günlere ait ücretler 47 nci maddeye göre ödenir.
  • Saklı haklar
    Madde 45 –
  • Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatillerde işçilere tanınan
    haklara, ücretli izinlere ve yüzde usulü ile çalışan işçilerin bu Kanunla tanınan haklarına aykırı hükümler konulamaz.
    Bu hususlarda işçilere daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya
    gelenekten doğan kazanılmış haklar saklıdır.
  • Hafta tatili ücreti
    Madde 46 –
  • Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş
    günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta
    tatili) verilir.
    Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.
    Şu kadar ki;
    a) Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar ile günlük ücret ödenen veya ödenmeyen
    kanundan veya sözleşmeden doğan tatil günleri,
    b) Evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin, kardeş veya çocukların ölümünde üç güne kadar verilmesi
    gereken izin süreleri,
    c) Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinlerle hekim raporuyla verilen hastalık ve
    dinlenme izinleri,
    Çalışılmış günler gibi hesaba katılır.
    Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan işyerindeki çalışmanın haftanın bir veya birkaç gününde işveren tarafından
    tatil edilmesi halinde haftanın çalışılmayan günleri ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış sayılır.
    Bir işyerinde işin bir haftadan fazla bir süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığı zaman, 24
    ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebeplerden ötürü çalışılmayan günler için işçilere
    ödenen yarım ücret hafta tatili günü için de ödenir.
    Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde hafta tatili ücreti işverence işçiye ödenir.
  • Genel tatil ücreti
    Madde 47 –
  • Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü
    olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak
    çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.
    Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir.
    8441
  • Geçici iş göremezlik
    Madde 48 –
  • İşçilere geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi gerektiği zamanlarda geçici iş göremezlik süresine
    rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilleri, ödeme yapılan kurum veya sandıklar tarafından geçici iş göremezlik
    ölçüsü üzerinden ödenir.
    Hastalık nedeni ile çalışılmayan günlerde Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği
    aylık ücretli işçilerin ücretlerinden mahsup edilir.
  • Ücret şekillerine göre tatil ücreti
    Madde 49 –
  • İşçinin tatil günü ücreti çalıştığı günlere göre bir güne düşen ücretidir.
    Parça başına, akort, götürü veya yüzde usulü ile çalışan işçilerin tatil günü ücreti, ödeme döneminde kazandığı ücretin
    aynı süre içinde çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır.
    Saat ücreti ile çalışan işçilerin tatil günü ücreti saat ücretinin yedibuçuk katıdır.
    Hasta, izinli veya sair sebeplerle mazeretli olduğu hallerde dahi aylığı tam olarak ödenen aylık ücretli işçilere 46, 47
    ve 48 inci maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanmaz. Ancak bunlardan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde
    çalışanlara ayrıca çalıştığı her gün için bir günlük ücreti ödenir.
  • Tatil ücretine girmeyen kısımlar
    Madde 50 –
  • Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma
    saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal
    yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz.
  • Yüzdelerin ödenmesi
    Madde 51 –
  • Otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri yerler ile içki verilen ve hemen orada yenilip içilmesi için çeşitli
    yiyecek satan yerlerden “yüzde” usulünün uygulandığı müesseselerde işveren tarafından servis karşılığı veya başka isimlerle
    müşterilerin hesap pusulalarına “yüzde” eklenerek veya ayrı şekillerde alınan paralarla kendi isteği ile müşteri tarafından
    işverene bırakılan yahut da onun kontrolü altında bir araya toplanan paraları işveren işyerinde çalışan tüm işçilere eksiksiz
    olarak ödemek zorundadır.
    İşveren veya işveren vekili yukarıdaki fıkrada sözü edilen paraların kendisi tarafından alındığında eksiksiz olarak
    işçilere dağıtıldığını belgelemekle yükümlüdür.
    Yüzdelerden toplanan paraların o işyerinde çalışan işçiler arasında yapılan işlerin niteliğine göre, hangi esaslar ve
    oranlar çerçevesinde dağıtılacağı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle gösterilir.
  • Yüzdelerin belgelenmesi
    Madde 52 –
  • Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işveren, her hesap pusulasının genel toplamını gösteren bir
    belgeyi işçilerin kendi aralarından seçecekleri bir temsilciye vermekle yükümlüdür. Bu belgelerin şekli ve uygulama usulleri
    iş sözleşmelerinde veya toplu iş sözleşmelerinde gösterilir.
  • Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri
    Madde 53 –
  • İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan
    işçilere yıllık ücretli izin verilir.
    8442
    Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.
    Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli
    izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz.
    İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;
    a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
    b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
    c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,
    Az olamaz.
    Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi
    yirmi günden az olamaz.
    Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.
  • Yıllık ücretli izne hak kazanma ve izni kullanma dönemi
    Madde 54 –
  • Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli
    işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır. Şu kadar ki, bir işverenin bu Kanun kapsamına giren işyerinde
    çalışmakta olan işçilerin aynı işverenin işyerlerinde bu Kanun kapsamına girmeksizin geçirmiş bulundukları süreler de
    hesaba katılır.
    Bir yıllık süre içinde 55 inci maddede sayılan haller dışındaki sebeplerle işçinin devamının kesilmesi halinde bu
    boşlukları karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken bir yıllık
    hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır.
    İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden
    başlayarak gelecek hizmet yılına doğru ve yukarıdaki fıkra ve 55 inci madde hükümleri gereğince hesaplanır.
    İşçi yukarıdaki fıkralar ve 55 inci madde hükümlerine göre hesaplanacak her hizmet yılına karşılık, yıllık iznini
    gelecek hizmet yılı içinde kullanır.
    Aynı bakanlığa bağlı işyerleri ile aynı bakanlığa bağlı tüzel kişilerin işyerlerinde geçen süreler ve kamu iktisadi
    teşebbüsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar veya bunlara
    bağlı işyerlerinde geçen süreler, işçinin yıllık ücretli izin hakkının hesaplanmasında göz önünde bulundurulur.
  • Yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller
    Madde 55 –
  • Aşağıdaki süreler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır:
    a) İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler (Ancak, 25 inci maddenin (I)
    numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen süreden fazlası sayılmaz.).
    b) Kadın işçilerin 74 üncü madde gereğince doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler.
    c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında
    işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).
    d) Çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu
    olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın onbeş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).
    e) 66 ncı maddede sözü geçen zamanlar.
    8443
    f) Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri.
    g) 3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan tüzüğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka
    verilmesi gereken yarım günlük izinler.
    h) İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği
    görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik
    konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması
    sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.
    ı) İşçilerin evlenmelerinde üç güne kadar, ana veya babalarının, eşlerinin, kardeş veya çocuklarının ölümünde üç
    güne kadar verilecek izinler.
    j) İşveren tarafından verilen diğer izinler ile 65 inci maddedeki kısa çalışma süreleri.
    k) Bu Kanunun uygulanması sonucu olarak işçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi.
  • Yıllık ücretli iznin uygulanması
    Madde 56 –
  • Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez.
    Bu iznin 53 üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur.
    Ancak, 53 üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere
    en çok üçe bölünebilir.
    İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık
    izne mahsup edilemez.
    Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin
    süresinden sayılmaz.
    Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu
    hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar
    ücretsiz izin vermek zorundadır. İşveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak
    zorundadır.
  • Yıllık izin ücreti
    Madde 57 –
  • İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine
    başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.
    Bu ücretin hesabında 50 nci madde hükmü uygulanır.
    Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmayıp da akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde
    usulü ücret gibi belirli olmayan süre ve tutar üzerinden ücret alan işçinin izin süresi için verilecek ücret, son bir yıllık süre
    içinde kazandığı ücretin fiili olarak çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama üzerinden hesaplanır.
    Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, izin ücreti işçinin izine çıktığı ayın başı ile zammın
    yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır.
    Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde bu ücret, yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir.
    8444
    Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.
  • İzinde çalışma yasağı
    Madde 58 –
  • Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa,
    bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.
  • Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti
    Madde 59 –
  • İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık
    izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete
    ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.
    İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde 17 nci maddede belirtilen bildirim süresiyle, 27 nci madde
    gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremez.
  • İzinlere ilişkin düzenlemeler
    Madde 60 –
  • Yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı,
    izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren
    tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu
    kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterilir.
  • Sigorta primleri
    Madde 61 –
  • Sigortalılara yıllık ücretli izin süresi için ödenecek ücretler üzerinden iş kazaları ile meslek hastalıkları
    primleri hariç, diğer sigorta primlerinin, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunundaki esaslar çerçevesinde işçi ve işverenler
    yönünden ödenmesine devam olunur.
  • Ücretten indirim yapılamayacak haller
    Madde 62 –
  • Her türlü işte uygulanmakta olan çalışma sürelerinin yasal olarak daha aşağı sınırlara indirilmesi veya
    işverene düşen yasal bir yükümlülüğün yerine getirilmesi nedeniyle ya da bu Kanun hükümlerinden herhangi birinin
    uygulanması sonucuna dayanılarak işçi ücretlerinden her ne şekilde olursa olsun eksiltme yapılamaz.
  • DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
    İşin Düzenlenmesi
    Çalışma süresi
    Madde 63 –
  • Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre,
    işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.
    Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati
    aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal
    haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.
    8445
    Çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
    tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
    (Mülga dördüncü fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • Telafi çalışması
    Madde 64 –
  • Zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil
    edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil
    edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren iki ay içinde çalışılmayan süreler için telafi
    çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz.
    Telafi çalışmaları, günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşulu ile günde üç saatten fazla olamaz. Tatil günlerinde
    telafi çalışması yaptırılamaz.
  • Kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği
    Madde 65 –
  • (Mülga: 15/5/2008-5763/37 md.)
  • Çalışma süresinden sayılan haller
    Madde 66 –
  • Aşağıdaki süreler işçinin günlük çalışma sürelerinden sayılır:
    a) Madenlerde, taşocaklarında yahut her ne şekilde olursa olsun yeraltında veya su altında çalışılacak işlerde işçilerin
    kuyulara, dehlizlere veya asıl çalışma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden çıkmaları için gereken süreler.
    b) İşçilerin işveren tarafından işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen
    süreler.
    c) İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek
    boş geçirdiği süreler.
    d) İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili
    herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler.
    e) Çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler.
    f) Demiryolları, karayolları ve köprülerin yapılması, korunması ya da onarım ve tadili gibi, işçilerin yerleşim
    yerlerinden uzak bir mesafede bulunan işyerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu
    ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler.
    İşin niteliğinden doğmayıp da işveren tarafından sırf sosyal yardım amacıyla işyerine götürülüp getirilme esnasında
    araçlarda geçen süre çalışma süresinden sayılmaz.
  • Günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri
    Madde 67 –
  • Günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme saatleri işyerlerinde işçilere duyurulur.
    İşin niteliğine göre işin başlama ve bitiş saatleri işçiler için farklı şekilde düzenlenebilir.
  • Ara dinlenmesi
    Madde 68 –
  • Günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak
    suretiyle işçilere;
    a) Dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika,
    b) Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat,
    8446
    c) Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat,
    Ara dinlenmesi verilir.
    Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir.
    Ancak bu süreler, iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeler ile aralı
    olarak kullandırılabilir.
    Dinlenmeler bir işyerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde kullandırılabilir.
    Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.
  • Gece süresi ve gece çalışmaları
    Madde 69 –
  • Çalışma hayatında “gece” en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her
    halde en fazla onbir saat süren dönemdir.
    Bazı işlerin niteliğine ve gereğine göre yahut yurdun bazı bölgelerinin özellikleri bakımından, çalışma hayatına
    ilişkin “gece” başlangıcının daha geriye alınması veya yaz ve kış saatlerinin ayarlanması, yahut gün döneminin başlama ve
    bitme saatlerinin belirtilmesi suretiyle birinci fıkradaki hükmün uygulama şekillerini tespit etmek yahut bazı gece
    çalışmalarına herhangi bir oranda fazla ücret ödenmesi usulünü koymak veyahut gece işletilmelerinde ekonomik bir
    zorunluluk bulunmayan işyerlerinde işçilerin gece çalışmalarını yasak etmek üzere yönetmelikler çıkartılabilir.
    İşçilerin gece çalışmaları yedibuçuk saati geçemez.
    (Mülga dördüncü fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.)
    (Mülga beşinci fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.)
    (Mülga altıncı fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.)
    Gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları kullanılan işlerde, bir çalışma haftası gece çalıştırılan işçilerin,
    ondan sonra gelen ikinci çalışma haftası gündüz çalıştırılmaları suretiyle postalar sıraya konur. Gece ve gündüz postalarında
    iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir.
    Postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az onbir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz.
  • Hazırlama, tamamlama ve temizleme işleri
    Madde 70 –
  • Genel olarak bir işyerinde belirli çalışma saatlerinden önce veya sonra gerekli olan hazırlama veya
    tamamlama yahut temizleme işlerinde çalışan işçiler için işin düzenlenmesi ile ilgili hükümlerden hangilerinin
    uygulanmayacağı yahut ne gibi değişik şartlar ve usullerle uygulanacağı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından
    hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir.
  • Çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı
    Madde 71 –
  • Onbeş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, ondört yaşını doldurmuş ve
    ilköğretimi tamamlamış olan çocuklar, bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına
    devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler.
    Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve
    psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır. Çocuğun gördüğü iş onun okula gitmesine, mesleki
    eğitiminin devamına engel olamaz, onun derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremez.
    8447
    Onsekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler bakımından yasak olan işler ile onbeş yaşını tamamlamış, ancak
    onsekiz yaşını tamamlamamış genç işçilerin çalışmasına izin verilecek işler, ondört yaşını bitirmiş ve ilk öğretimini
    tamamlamış çocukların çalıştırılabilecekleri hafif işler, onaltı yaşını doldurmuş fakat onsekiz yaşını bitirmemiş genç işçilerin
    hangi çeşit işlerde çalıştırılabilecekleri ve çalışma koşulları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından altı ay içinde
    çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.(1)
    Temel eğitimi tamamlamış ve okula gitmeyen çocukların çalışma saatleri günde yedi ve haftada otuzbeş saatten fazla
    olamaz. Ancak, onbeş yaşını tamamlamış çocuklar için bu süre günde sekiz ve haftada kırk saate kadar artırılabilir.
    Okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla
    günde iki saat ve haftada on saat olabilir. Okulun kapalı olduğu dönemlerde çalışma süreleri yukarıda birinci fıkrada
    öngörülen süreleri aşamaz.
  • Yer ve su altında çalıştırma yasağı
    Madde 72 –
  • Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında
    çalışılacak işlerde onsekiz yaşını doldurmamış erkek ve her yaştaki kadınların çalıştırılması yasaktır.
  • Gece çalıştırma yasağı
    Madde 73 –
  • Sanayie ait işlerde onsekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır.
    Onsekiz yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığının
    görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir.
  • Analık halinde çalışma ve süt izni
    Madde 74 –
  • Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı haftalık
    süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta
    süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya
    kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. (Ek cümle: 13/2/2011-
    6111/76 md.) Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler,
    doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır.
    Yukarıda öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse
    artırılabilir. Bu süreler hekim raporu ile belirtilir.
    Hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilir.
    Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde
    işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz.
    İsteği halinde kadın işçiye, onaltı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalık
    süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.
    ––––––––––––––––
    (1) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “hafif işler” ibaresinden sonra gelmek üzere “, onaltı
    yaşını doldurmuş fakat onsekiz yaşını bitirmemiş genç işçilerin hangi çeşit işlerde çalıştırılabilecekleri” ibaresi eklenmiştir.
    8448
    Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam birbuçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin
    hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kulllanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.
  • İşçi özlük dosyası
    Madde 75 –
  • İşveren çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenler. İşveren bu dosyada, işçinin kimlik bilgilerinin
    yanında, bu Kanun ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kayıtları saklamak ve bunları
    istendiği zaman yetkili memur ve mercilere göstermek zorundadır.
    İşveren, işçi hakkında edindiği bilgileri dürüstlük kuralları ve hukuka uygun olarak kullanmak ve gizli kalmasında
    işçinin haklı çıkarı bulunan bilgileri açıklamamakla yükümlüdür.
  • Yönetmelikler
    Madde 76 –
  • Nitelikleri gereği günlük ve haftalık çalışma sürelerinin 63 üncü maddede öngörüldüğü şekilde
    uygulanması mümkün olmayan iş ve işyerlerinde çalışma sürelerinin günlük yasal çalışma süresini aşmayacak şekilde ve en
    çok altı aya kadar denkleştirme süresi tanınarak uygulanmasını sağlayacak usuller Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca
    hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.
    Nitelikleri dolayısıyla devamlı çalıştıkları için durmaksızın birbiri ardına işçi postaları çalıştırılarak işletilen yahut
    nöbetleşe işçi postaları ile yapılan işlerde, çalışma sürelerine, hafta tatillerine ve gece çalışmalarına ve çalışma ortasındaki
    zorunlu dinlenmelere dair özel usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanacak yönetmeliklerle
    düzenlenir.
  • BEŞİNCİ BÖLÜM
    İş Sağlığı ve Güvenliği
    İşverenlerin ve işçilerin yükümlülükleri
    Madde 77 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • İş sağlığı ve güvenliği yönetmelikleri (1)
    Madde 78 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • İşin durdurulması veya işyerinin kapatılması
    Madde 79 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • İş sağlığı ve güvenliği kurulu
    Madde 80 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri (2)
    Madde 81 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
    –––––––––––––
    (1) Bu madde başlığı ” Sağlık ve güvenlik tüzük ve yönetmelikleri“ iken, 15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle metne
    işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
    (2) Bu madde başlığı ” İşyeri hekimleri“ iken, 15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle metne işlendiği şekilde
    değiştirilmiştir.
    8449-8453
  • İş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanlar
    Madde 82 –
  • (Mülga: 15/5/2008-5763/37 md.)
  • İşçilerin hakları
    Madde 83 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • İçki veya uyuşturucu madde kullanma yasağı
    Madde 84 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • Ağır ve tehlikeli işler
    Madde 85 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • Ağır ve tehlikeli işlerde rapor
    Madde 86 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • On sekiz yaşından küçük işçiler için rapor
    Madde 87
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • Gebe veya çocuk emziren kadınlar için yönetmelik
    Madde 88 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • Çeşitli yönetmelikler
    Madde 89 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
  • ALTINCI BÖLÜM
    İş ve İşçi Bulma
    İş ve işçi bulmaya aracılık
    Madde 90 –
  • İş arayanların elverişli oldukları işlere yerleştirilmeleri ve çeşitli işler için uygun işçiler bulunmasına
    aracılık görevi, Türkiye İş Kurumu ve bu hususta izin verilen özel istihdam bürolarınca yerine getirilir.
  • YEDİNCİ BÖLÜM
    Çalışma Hayatının Denetimi ve Teftişi
    Devletin yetkisi
    Madde 91 –
  • Devlet, çalışma hayatı ile ilgili mevzuatın uygulanmasını izler, denetler ve teftiş eder. Bu ödev Çalışma
    ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı ihtiyaca yetecek sayı ve özellikte teftiş ve denetlemeye yetkili iş müfettişlerince
    yapılır.
    (Ek fıkra: 13/2/2011-6111/77 md.) 30/1/1950 tarihli ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 10 uncu maddesine
    istinaden iş sözleşmesi fiilen sona eren işçilerin kanundan, iş ve toplu iş sözleşmesinden doğan bireysel alacaklarına ilişkin
    şikayetleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürlüklerince incelenir.
    Askeri işyerleriyle yurt güvenliği için gerekli maddeler üretilen işyerlerinin denetim ve teftişi konusu ve sonuçlarına
    ait işlemler Milli Savunma Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca birlikte hazırlanacak yönetmeliğe göre
    yürütülür.
    8450-8454
  • Yetkili makam ve memurlar
    Madde 92 –
  • 91 inci madde hükmünün uygulanması için iş hayatının izlenmesi, denetlenmesi ve teftişiyle ödevli olan
    iş müfettişleri, işyerlerini ve eklentilerini, işin yürütülmesi tarzını ve ilgili belgeleri, araç ve gereçleri, cihaz ve makineleri,
    ham ve işlenmiş maddelerle, iş için gerekli olan malzemeyi 93 üncü maddede yazılı esaslara uyarak gerektiği zamanlarda ve
    işçilerin yaşamına, sağlığına, güvenliğine, eğitimine, dinlenmesine veya oturup yatmasına ilişkin tesis ve tertipleri her zaman
    görmek, araştırmak ve incelemek ve bu Kanunla suç sayılan eylemlere rastladığı zaman bu hususta Çalışma ve Sosyal
    Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak İş Teftişi Tüzüğünde açıklanan şekillerde bu halleri önlemek yetkisine sahiptirler.
    (Değişik ikinci fıkra: 13/2/2011-6111/78 md.)Teftiş, denetleme ve incelemeler sırasında işverenler, işçiler ve bu işle
    ilgili görülen başka kişiler izleme, denetleme ve teftişle görevli iş müfettişleri ve işçi şikayetlerini inceleyen bölge müdürlüğü
    memurları tarafından çağrıldıkları zaman gelmek, ifade ve bilgi vermek, gerekli olan belge ve delilleri getirip göstermek ve
    vermek; iş müfettişlerinin birinci fıkrada yazılı görevlerini yapmaları için kendilerine her çeşit kolaylığı göstermek, bu
    yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlüdürler.
    (Değişik üçüncü fıkra: 13/2/2011-6111/78 md.)Çalışma hayatını izleme, denetleme ve teftişe yetkili iş müfettişleri
    ile işçi şikayetlerini incelemekle görevli bölge müdürlüğü memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar
    geçerlidir. İş müfettişleri tarafından düzenlenen raporların ve tutulan tutanakların işçi alacaklarına ilişkin kısımlarına karşı
    taraflarca otuz gün içerisinde yetkili iş mahkemesine itiraz edilebilir. İş mahkemesinin kararına karşı taraflarca 5521 sayılı
    Kanunun 8 inci maddesine göre kanun yoluna başvurulabilir. Kanun yoluna başvurulması iş mahkemesince hüküm altına
    alınan işçi alacağının tahsiline engel teşkil etmez.
  • Yetkili memurların ödevi
    Madde 93 –
  • İş hayatını izleme, denetleme ve teftiş yetkisi olan iş müfettişleri görevlerini yaparlarken işin normal
    gidişini ve işyerinin işlemesini, inceledikleri konunun niteliğine göre mümkün olduğu kadar aksatmamak, durdurmamak ve
    güçleştirmemekle ve resmi işlemlerin yürütülüp sonuçlandırılması için, açıklanması gerekmedikçe, işverenin ve işyerinin
    meslek sırları ve şartları, ekonomik ve ticari hal ve durumları hakkında gördükleri ve öğrendikleri hususları tamamen gizli
    tutmak ve kendileri tarafından bilgileri ve ifadeleri alınan yahut kendilerine başvuran veya ihbarda bulunan işçilerin ve başka
    kişilerin isimlerini ve kimliklerini açıklamamakla yükümlüdürler.
  • Muafiyet
    Madde 94 –
  • İşçi ve işverenlerle bunların meslek kuruluşları tarafından kendilerini ilgilendiren ve iş hayatına ilişkin
    işlerde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yazı ile başvurma halinde bu dilekçeler ve bunlarla ilgili tutanak, evrak,
    defter ve işlemler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.
  • Diğer merciler tarafından yapılan teftişler
    Madde 95 –
  • (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
    8455
  • İşçi ve işverenin sorumluluğu
    Madde 96 –
  • İş denetimi ve teftişine yetkili iş müfettişleri tarafından ifade ve bilgilerine başvurulan işçilere,
    işverenlerin gerek doğrudan doğruya ve gerek dolayısıyla telkinlerde bulunmaları, işçileri gerçeği saklamaya yahut
    değiştirmeye sevk veya herhangi bir suretle zorlamaları veyahut işçilerin ilgili makamlara başvurmaları, haber ve ifade
    vermeleri üzerine, bunlara karşı kötü davranışlarda bulunmaları yasaktır.
    İşçilerin çalıştıkları veya ayrıldıkları işyerleriyle işverenleri hakkında gerçeğe uygun olmayan haberler vererek
    gereksiz işlemlerle uğraştırılmaları veya işverenleri haksız yere kötü duruma düşürmeye kalkışmaları ve iş müfettişlerince
    kendilerinden sorulan hususlar için doğru olmayan cevaplar vererek denetim ve teftişin yapılmasını güçleştirmek veya yanlış
    bir sonuca vardırmak gibi kötü niyetli davranışlarda bulunmaları yasaktır.
  • Zabıtanın yardımı
    Madde 97 –
  • Bu Kanun hükümlerinin tam ve gerektiği gibi uygulanabilmesi için işyerlerini teftiş ve denetlemeye
    yetkili iş müfettişlerinin gerekli görmeleri ve istemeleri halinde, zabıta kuvvetleri, bu iş müfettişlerinin görevlerini iyi bir
    şekilde yapabilmelerini sağlamak üzere her türlü yardımda bulunmakla yükümlüdürler.
  • SEKİZİNCİ BÖLÜM
    İdari Ceza Hükümleri
    İşyerini bildirme yükümlülüğüne aykırılık
    Madde 98 –
  • (Değişik birinci fıkra: 15/5/2008-5763/8 md.) Bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci ve ikinci
    fıkralarındaki işyeri bildirme yükümlülüğüne aykırı davranan işveren veya işveren vekiline, çalıştırılan her işçi için yüz Yeni
    Türk Lirası, (…) (1) 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki işyerini muvazaalı olarak bildiren asıl işveren ile alt işveren veya
    vekillerine ayrı ayrı on bin Yeni Türk Lirası idari para cezası verilir. (1)
    Bu para cezasının kesinleşmesinden sonra bildirim yükümlülüğüne aykırılığın sürmesi halinde takip eden her ay için
    aynı miktar ceza uygulanır.
  • Genel hükümlere aykırılık(2)
    Madde 99 –
  • Bu Kanunun;
    a) 5 inci ve 7 nci maddelerde öngörülen ilke ve yükümlülüklere aykırı davranan,
    b) 8 inci maddenin son fıkrasındaki belgeyi işçiye vermeyen, 14 üncü madde hükümlerine aykırı davranan,
    c) 28 inci maddesine aykırı olarak çalışma belgesi düzenleme yükümlülüğüne aykırı davranan veya bu belgeye
    gerçeğe aykırı bilgi yazan,
    İşveren veya işveren vekiline bu durumdaki her işçi için yüzon Türk Lirası idari para cezası verilir.
  • Toplu işçi çıkarma ile ilgili hükümlere aykırılık(3)
    Madde 100 –
  • Bu Kanunun 29 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak işçi çıkaran işveren veya işveren vekiline
    işten çıkardığı her işçi için dörtyüzelli Türk Lirası idari para cezası verilir.
    _________________________
    (1) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı Kanunun 37 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan alan “85 inci madde kapsamındaki işyerlerinde ise
    çalıştırılan her işçi için bin Yeni Türk Lirası,” ibaresi madde metninden çıkartılmıştır.
    (2) 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “elli milyon lira para cezası”
    ibaresi “yüzon Türk Lirası idari para cezası” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    (3) 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “ikiyüz milyon lira para cezası”
    ibaresi “dörtyüzelli Türk Lirası idari para cezası” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    8456
  • Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık(1)(2)
    Madde 101 –
  • Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan
    işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası
    idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.(2)
  • Ücret ile ilgili hükümlere aykırılık(3)
    Madde 102 –
  • Bu Kanunun;
    a) (Değişik: 17/4/2008-5754/85 md.) 32 nci maddesinde belirtilen ücret ile işçinin bu Kanundan veya toplu iş
    sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasden ödemeyen veya eksik ödeyen, 39 uncu
    maddesinde belirtilen komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye ödemeyen veya noksan ödeyen, ücret, prim, ikramiye ve
    bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına ödemeyen işveren, işveren vekili
    ve üçüncü kişiye bu durumda olan her işçi ve her ay için yüzyirmibeş Türk Lirası idari para cezası ,
    b) 37 nci maddesine aykırı olarak ücrete ilişkin hesap pusulası düzenlemeyen veya işçi ücretlerinden 38 inci maddeye
    aykırı olarak ücret kesme cezası veren veya yaptığı ücret kesintisinin sebebini ve hesabını bildirmeyen 52 nci maddedeki
    belgeyi vermeyen işveren veya işveren vekiline dörtyüzelli Türk Lirası idari para cezası,
    c) 41 inci maddesinde belirtilen fazla çalışmalara ilişkin ücreti ödemeyen, işçiye hak ettiği serbest zamanı altı ay
    zarfında kullandırmayan, fazla saatlerde yapılacak çalışmalar için işçinin onayını almayan işveren veya işveren vekiline, bu
    durumda olan her işçi için ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası,
    Verilir.
  • Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık(4)
    Madde 103 –
  • Yıllık ücretli izni bu Kanunun 56 ncı maddesine aykırı olarak bölen veya izin ücretini 57 nci maddenin
    üç ve dördüncü fıkralarında belirtilen usule aykırı olarak ödeyen veya eksik ödeyen veya 59 uncu maddedeki hak edilmiş izni
    kullanmadan iş sözleşmesinin sona ermesi halinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya 60 ıncı maddede belirtilen yönetmeliğin
    esas ve usullerine aykırı olarak izin kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan
    her işçi için ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası verilir.
    ___________________
    (1) 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “yediyüzelli milyon
    lira para cezası” ibaresi “binyediyüz Türk Lirası idari para cezası” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    (2) 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu maddenin başlığında yer alan “Özürlü” ibaresi “Engelli”,
    birinci fıkrasında yer alan “özürlü” ibareleri “engelli” olarak değiştirilmiştir.
    (3) 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “yüz
    Yeni Türk Lirası” ibaresi “yüzyirmibeş Türk Lirası” şeklinde, (b) bendinde yer alan “ikiyüz milyon lira para cezası”
    ibaresi “dörtyüzelli Türk Lirası idari para cezası” şeklinde, (c) bendinde yer alan “yüz milyon lira para cezası” ibaresi
    “ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    (4) 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “yüz milyon lira
    para cezası” ibaresi “ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    8457
    İşin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık(1)
    Madde 104 – Bu Kanunun 63 üncü maddesinde ve bu maddede belirtilen yönetmelikte belirlenen çalışma sürelerine
    aykırı olarak işçilerini çalıştıran veya 68 inci maddesindeki ara dinlenmelerini bu maddeye göre uygulamayan veya işçileri 69
    uncu maddesine aykırı olarak geceleri yedibuçuk saatten fazla çalıştıran; gece ve gündüz postalarını değiştirmeyen, 71 inci
    maddesi hükmüne aykırı hareket eden, 72 nci maddesi hükümlerine aykırı olarak bu maddede belirtilen yerlerde onsekiz
    yaşını doldurmamış erkek çocukları ve gençleri ve her yaştaki kadınları çalıştıran, 73 üncü maddesine aykırı olarak çocuk ve
    genç işçileri gece çalıştıran veya aynı maddede anılan yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden 74 üncü maddesindeki
    hükme aykırı olarak doğumdan önceki ve sonraki sürelerde gebe veya doğum yapmış kadınları çalıştıran veya ücretsiz izin
    vermeyen, 75 inci maddesindeki işçi özlük dosyalarını düzenlemeyen, 76 ncı maddesinde belirtilen yönetmelik hükümlerine
    uymayan işveren veya işveren vekiline binikiyüz Türk Lirası idari para cezası verilir.
    64 üncü ve 65 inci maddede öngörülen hükümlere aykırı davranan işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her
    işçi için ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası verilir.
    İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hükümlere aykırılık
    Madde 105 – (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
    İş ve işçi bulma hükümlerine aykırılık
    Madde 106 – Bu Kanunun 90 ıncı maddesinde öngörülen izni almadan faaliyet gösteren işverene bir milyar lira para
    cezası verilir.
    İş hayatının denetim ve teftişi ile ilgili hükümlere aykırılık
    Madde 107 – (Değişik: 23/1/2008 – 5728/500 md.)
    Bu Kanunun;
    a) 92 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen,
    b) 96 ncı maddesindeki yasaklara uymayan,
    işveren veya işveren vekiline sekizbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
    İş müfettişlerinin bu Kanundan veya diğer kanunlardan doğan her çeşit teftiş, denetleme yetki ve görevleri gereğince
    görevlerinin yerine getirilmesi sırasında, görevlerini yapma ve sonuçlandırmaya engel olan kimselere, fiil suç oluşturmadığı
    takdirde, sekizbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
    İdari para cezalarının uygulanmasına ilişkin hususlar
    Madde 108 – (Değişik: 15/5/2008-5763/10 md.)
    Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları, 101 ve 106 ncı maddelerdeki idari para cezaları hariç, gerekçesi
    belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir. (Değişik ikinci cümle: 13/2/2011-
    6111/79 md.) 101 inci ve 106 ncı maddeler kapsamındaki idari para cezaları ise doğrudan Türkiye İş Kurumu il müdürü
    tarafından; birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlere uygulanacak idari para cezası ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu
    yerdeki Türkiye İş Kurumu il müdürünce verilir ve genel esaslara göre tahsil edilir. 106 ncı maddeye göre verilecek idari para
    cezası için, 4904 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (h) bendindeki tutar esas alınır.
    ––––––––––––––
    (1) 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında yer “beşyüz milyon lira para cezası” ibaresi
    “binikiyüz Türk Lirası idari para cezası” şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan “yüzmilyon lira para cezası” ibaresi “ikiyüzyirmi Türk
    Lirası idari para cezası”şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    8458
    DOKUZUNCU BÖLÜM
    Çeşitli, Geçici ve Son Hükümler
    Yazılı bildirim
    Madde 109 – Bu Kanunda öngörülen bildirimlerin ilgiliye yazılı olarak ve imza karşılığında yapılması gerekir.
    Bildirim yapılan kişi bunu imzalamazsa, durum o yerde tutanakla tespit edilir. Ancak, 7201 sayılı Kanun kapsamına giren
    tebligat anılan Kanun hükümlerine göre yapılır.
    Konut kapıcılarının özel çalışma koşulları
    Madde 110 – Konut kapıcılarının hizmetlerinin kapsam ve niteliği ile çalışma süreleri, hafta tatili, ulusal bayram ve
    genel tatil günleri, yıllık ücretli izin hakları ve kapıcı konutları ile ilgili hususların düzenlenmesinde uygulanacak değişik
    şekil ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
    Sanayi, ticaret, tarım ve orman işleri
    Madde 111 – (Değişik: 15/5/2008-5763/11 md.)
    Bu Kanunun uygulanması bakımından; sanayiden, ticaretten, tarım ve orman işlerinden sayılacak işlerin esasları
    aşağıda belirtilmiştir.
    Sanayiden sayılacak işlerin esasları şunlardır:
    a) Her türlü madenleri arama ve topraktan çıkarma, taş, kum ve kireç ocakları.
    b) Ham, yarı ve tam yapılmış maddelerin işlenmesi, temizlenmesi, şeklinin değiştirilmesi, süslenmesi, satış için
    hazırlanması.
    c) Her türlü kurma, onarma, sökme, dağıtma ve yıkma.
    d) Bina yapılması ve onarımı, değiştirilmesi, bozulması, yıkılması ve bunlara yardımcı her türlü sınai yapım.
    e) Yol, demiryolu, tramvay yolu, liman, kanal, baraj, havaalanı, dalgakıran, tünel, köprü, lağım ve kuyuların
    yapılması ve onarımı, batıkların çıkarılması ve bataklık kurutma.
    f) Elektrik ve her çeşit muharrik kuvvetlerin elde edilmesi, değiştirilmesi, taşınması, kurma ve dağıtma.
    g) Su ve gaz tesisatı kurma ve işletmesi.
    h) Telefon, telgraf, telsiz, radyo ve televizyon kurma.
    i) Gemi ve vapur yapımı, onarımı, değiştirilmesi ve bozup dağıtma.
    j) Eşyanın istasyon, antrepo, iskele, limanlar ve havaalanlarında yükletilmesi, boşaltılması.
    k) Basımevleri.
    Ticaretten sayılacak işlerin esasları şunlardır:
    a) Ham, yarı ve tam yapılmış her çeşit bitkisel, hayvani veya sınai ürün ve malların alımı ve satımı.
    b) Bankacılık ve finans sektörü ile ilgili işlerle, sigortacılık, komisyonculuk, depoculuk, ambarcılık, antrepoculuk.
    c) Su ürünleri alımı ve satımı.
    d) Karada, göl ve akarsularda insan veya eşya ve hayvan taşıma.
    8458-1
    Tarım ve orman işlerinden sayılacak işlerin esasları şunlardır:
    a) Her çeşit meyveli ve meyvesiz bitkiler; çay, pamuk, tütün, elyaflı bitkiler; turunçgiller; pirinç, baklagiller; ağaç,
    ağaççık, omca, tohum, fide, fidan; sebze ve tarla ürünleri; yem ve süt bitkilerinin yetiştirilmesi, üretimi, ıslahı, araştırılması,
    bunlarla ilgili her türlü toprak işleri, ekim, dikim, aşı, budama, sulama, gübreleme, hasat, harman, devşirme, temizleme,
    hazırlama ve ayırma işleri, hastalık ve zararlılarla mücadele, toprak ıslahı, çayır, mera, toprak ve su korunması.
    b) Ormanların korunması, planlanması (amenajman), yetiştirilmesi, işletilmesi, sınırlandırılması çalışmaları, bunlara
    ait alt yapı çalışmaları ile tohum toplama, fidanlık, ağaçlandırma, erozyon kontrolü, etüt proje ve rehabilitasyonu, ormancılık
    araştırma ile milli park, orman içi dinlenme yerleri ve kent ormanlarının kurulması, bakım ve geliştirilmesi.
    c) Her türlü iş ve gelir hayvanlarının (arı, ipek böceği ve benzerleri dahil) yetiştirilmesi, üretimi, ıslahı ve bunlarla
    ilgili bakım, güdüm, terbiye, kırkım, sağım ve ürünlerinin elde edilmesi, toplanması, saklanması ile bu hayvanların hastalık
    ve asalaklarıyla mücadele.
    d) 854 sayılı Deniz İş Kanununun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kara ve su avcılığı ve üreticiliği ile bu yoldan
    elde edilen ürünlerin saklanması ve taşınması.
    Yukarıda sayılan esaslar doğrultusunda bir işin bu Kanunun uygulanması bakımından sanayi, ticaret, tarım ve orman
    işlerinden hangisinin kapsamında sayılacağı; Sanayi ve Ticaret, Çevre ve Orman ile Tarım ve Köyişleri bakanlıklarının
    görüşleri alınarak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca altı ay içinde çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
    Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı
    Madde 112 – Kanuna veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurum ve kuruluşların haklarında bu Kanun
    ve 854, 5953, 5434 sayılı kanunların hükümleri uygulanmayan personeli ile kamu kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam
    edilenlere mevzuat veya sözleşmelerine göre kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemeler kıdem tazminatı sayılır.
    Bazı işlerde çalışanların ücretlerinin güvencesi
    Madde 113 – Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (ı) bentlerinde sayılan işyerlerinde çalışan
    işçiler hakkında 32, 35, 37, 38 inci madde hükümleri uygulanır. Bu maddelere aykırılık hallerinde ilgililer hakkında ilgili
    ceza hükümleri uygulanır.
    8459
    Üçlü Danışma Kurulu
    Madde 114 – Çalışma barışının ve endüstri ilişkilerinin geliştirilmesinde, çalışma hayatıyla ilgili mevzuat
    çalışmalarının ve uygulamalarının izlenmesi amacıyla; Hükümet ile işveren, kamu görevlileri ve işçi sendikaları
    konfederasyonları arasında etkin danışmayı sağlamak üzere, üçlü temsile dayalı istişari mahiyette bir danışma kurulu
    oluşturulur.
    Kurulun çalışma usul ve esasları çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
    Kantin açılması
    Madde 115 – İşyerlerinde, yüzelli ve daha fazla işçi çalıştırılması halinde, işçilerin ve ailelerinin gerekli ihtiyaçlarının
    karşılanması amacıyla işçiler tarafından kurulacak tüketim kooperatiflerine işverenlerce yer tahsisi yapılabilir.
    Madde 116 – (13.6.1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki
    Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)
    Madde 117 – (5.5.1983 tarihli ve 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)
    Madde 118 – (5.5.1983 tarihli ve 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)
    Yönetmelikler
    Madde 119 – Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde çıkartılır.
    Yürürlükten kaldırılan hükümler
    Madde 120 – 25.8.1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hariç diğer maddeleri yürürlükten
    kaldırılmıştır.
    Geçici Madde 1 – Diğer mevzuatta 1475 sayılı İş Kanununa yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.
    Bu Kanunun 120 nci maddesi ile yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının
    1 inci ve 2 nci bendi ile onbirinci fıkrasında, anılan Kanunun 16, 17 ve 26 ncı maddelerine yapılan atıflar, bu Kanunun 24, 25
    ve 32 nci maddelerine yapılmış sayılır.
    Geçici Madde 2 – (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)
    Geçici Madde 3 – 1475 sayılı Kanuna göre alınmış bulunan asgari ücret kararı, bu Kanunun 39 uncu Maddesine göre
    tespit yapılıncaya kadar yürürlükte kalır.
    Geçici Madde 4 – Mülga 3008 sayılı İş Kanununun 13 üncü maddesi hükümleri haklarında uygulanmayanlar için, bu
    Kanunun geçici 6 ncı maddesinde sözü edilen kıdem tazminatı hakkı 12.8.1967 tarihinden itibaren başlar.
    İlk defa bu Kanun kapsamına girenlerin kıdem tazminatı hakları bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
    başlar.
    Geçici Madde 5 – 1475 sayılı Kanunun 25 inci maddesi ile 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin (B) fıkrasında
    yer alan oranlar, bu Kanunun 30 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından yeniden belirleninceye kadar geçerlidir.
    8460
    Geçici Madde 6 – Kıdem tazminatı için bir kıdem tazminatı fonu kurulur. Kıdem tazminatı fonuna ilişkin Kanunun
    yürürlüğe gireceği tarihe kadar işçilerin kıdemleri için 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hükümlerine göre
    kıdem tazminatı hakları saklıdır.
    Yürürlük
    Madde 121 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
    Yürütme
    Madde 122 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
  • İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Risk

  • Grupları Listesi Tebliği
    Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:
    Resmi Gazete: Tarih: 13 Nisan 2004 Salı, Sayı: 25432
    Madde 1 — 16.12.2003 tarihli, 25318 sayılı Resmî Gazete’de
    yayımlanan İşyeri Sağlık Birimleri ve İşyeri Hekimlerinin Görevleri ile
    Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 21 inci maddesi
    uyarınca oluşturulan Komisyonun görüşleri doğrultusunda işyerlerinin iş
    sağlığı ve güvenliği açısından yer aldığı risk grupları listesi Bakanlıkça,
    Madde 2’de yer aldığı şekilde belirlenmiştir.
    Madde 2 — Risk Grupları Listesi
    I inci Risk Grubu
    1. Mantar, saz ve kamıştan sepet vb. eşya imali
    2. Gazete, mecmua yönetim yerleri, yayın evleri
    3. Kereste ve her türlü inşaat malzemesi ve pencere camı
    toptancılığı
    4. Her türlü makine ve taşıtlarla yedek parçaları toptancılığı
    5. Her türlü madeni ve cam eşyası, elektrik malzemesi ve cihazları,
    radyo, buzdolabı ve benzeri eşya toptancılığı
    6. Ev ve bürolara mahsus mobilyalarla halı ve kilim vb yer
    döşemeleri toptancılığı
    7. Mensucat, giyecek ve ayakkabı toptancılığı
    8. Yiyecek maddeleri, içki, tütün ve sigara toptancılığı
    9. İlaç, tuvalet malzemesi, kağıt, kitap ve kırtasiye, optik
    malzemeleri oyuncak ve spor eşyası, mücevherat, yukarıdaki
    gruplardan birine girmeyen diğer mamullerin toptancılığı ile ihracat ve
    ithalat işleriyle ilgili ticarethaneler
    10. Her türlü yiyecek maddeleri satılan mağaza ve işyerleri
    11. Eczaneler ve tuvalet malzemesi satılan işyerleri
    12. Kumaş, elbise, ayakkabı ve diğer giyecek eşyası satan mağaza
    ve işyerleri, kullanılmış eşya satan yerler
    13. Her türlü mobilya ve mefruşat ile soba, radyo, buzdolabı,
    çamaşır makinesi ve benzeri ev eşyası, müzik aletleri satılan mağaza
    ve işyerleri
    1
    14. Küçük el aletleri, boya, mutfak eşyası, porselen ve camdan
    eşya, küçük elektrik cihazları ve malzemesinin perakende olarak
    satıldığı yerler
    15. Araba, bisiklet, motosiklet ve diğer taşıma araçlarıyla yedek
    parçalarının perakende olarak satıldığı işyeri ve mağazalar
    16. Perakende olarak odun, kömür, tütün ve buz satış yerleri,
    işyerleri, kitapçı ve kırtasiyeciler, çiçekçiler, mücevherat ve süs eşyası,
    fotoğraf makinesi, oyuncak ve spor malzemeleri ve benzeri maddelerin
    satıldığı işyerleri
    17. Bankalar, para ve tahvil borsaları ve her türlü kredi, banka ve
    para muamelatı yapan dernek, kooperatif ve müesseseler
    18. Hayat, yangın, nakliyat, kaza, can ve mal üzerine her türlü
    sigorta işleri yapan müesseseler, sigorta acenteleri
    19. Gayrimenkul işletenler, simsarlar, emlak komisyoncuları
    20. Nakliyat komisyoncuları ve nakliyat acenteleri
    21. Kar amacı gütmeyen ilmi araştırma işleri
    22. Dini kuruluşlar, kiliseler ve sinagoglar
    23. Meslek ve esnaf kuruluşları ticaret ve sanayi odaları, işçi ve
    işveren sendikaları ve benzeri kuruluşlar
    24. Müzeler ve kütüphaneler
    25. Siyasi kuruluşlar ve yukarıda tasnif edilmeyen çeşitli dernekler
    ve benzeri kuruluşlar
    26. Noter, avukat, baro ve hukuki istişare büroları
    27. Ticari müşavirler, hesap uzmanları, muhasebe büroları ve
    benzeri hizmetler
    28. Mühendis, mimar büroları
    II nci Risk grubu
    1. Terziler (Hususi dikişler)
    2. Diğer giyim eşyası imalatı, baston ve şemsiye imalatı
    3. Her tür saat tamiri
    4. Süpürge ve fırça imali
    5. Suni çiçekçilik, işlemecilik, sırmacılık ve bunlara benzer süsleme
    mahiyetinde diğer el işleri
    6. Mürekkepli ve kurşun kalemler, cetvel tahtası, tampon ve
    benzeri büro eşyası imalatı
    7. Tahıl, pamuk, yün ve diğer zirai mahsullerle canlı hayvan, ham
    deri, odun ve tomruk, kereste toptan satış yerleri, depoları
    8. Her türlü eşya ve maddelerin satıldığı büyük mağazalar
    9. Hayvan arabaları ve hayvanlarla yapılan yük nakliyatı
    2
    10. Terminaller, park yerleri ve garajlar gibi karayolu nakliyatını
    kolaylaştıran hizmetler
    11. Makinesiz deniz nakil vasıtalarında (mavna, şat ve benzerleri)
    yapılan bütün işler
    12. Kundura boyacılığı
    13. Çarşı ve mahalle bekçiliği ile özel güvenlik hizmetleri
    14. Kadastro ve haritacılık hizmetleri
    15. Sinemalar, sinema stüdyoları, film çevirme ve dağıtım işleri,
    sinema filmlerinin tamiri
    16. Tiyatro, opera ve konserler, radyo difizyon postaları, televizyon
    ve bunlarla ilgili hizmetler
    17. Hamamlar ve banyolar
    18. Hazır gıdaların ambalajlandığı yerler
    19. Mayonez, ketçap ve salata sosu üretim yerleri
    20. Mamul süngerden eşya imali
    21. Cenaze hizmetleri
    III üncü Risk grubu
    1. Ağaç dikme, yeniden orman yetiştirme ve ormanları koruma,
    zamk ve reçine, yabani kauçuk, usare, ağaç kabuğu, ot, yabani meyve
    ve çiçek, yosun, yaprak çamlardaki iğne yaprak ve saz gibi insan eliyle
    yetiştirilmemiş olan maddelerin toplanması, mangal kömürünün
    ormanda yakılması işleri, kültür mantarcılığı
    2. Her türlü iş ve gelir getiren hayvanların (Adatavşanı, devekuşu,
    domuz, kürklü hayvan, süt, yün, kümes hayvanları ile yumurta, bal,
    ipek böceği, kozası vs.) yetiştirilmesi, üretimi, ıslahı ve bunlarla ilgili
    bakım, güdüm terbiye kırkım, sağım ve ürünlerinin elde edilmesi,
    toplanması, saklanması ile hayvansal gübre işleri, sokak hayvanı
    barınakları.
    3. Meyve ve sebze ile bal işleme yerleri, konservecilik, sirke, turşu,
    salça, reçel, marmelat, meyve ve sebze suları imali
    4. Meyve, sebze kurutmacılığı ve manipülasyonu.
    5. Balık ve diğer su gıda ürünlerinin konserveciliği ve işleme yerleri
    6. IV üncü grup dışında kalan tarımla ilgili diğer faaliyetler
    7. Ekmek, ekmek çeşitleri ve simit fırınları
    8. Gofret, bisküvi vb imalatı
    9. Pasta, börek, yufka ve benzeri hamur işleri sanayii, hamur ve süt
    tatlıları üreten işyerleri
    10. Kakao ve çikolata imali
    3
    11. Şekerleme, karamela, lokum, helva, bulama, ağda, pekmez
    imali ve benzeri diğer şekerli maddeler, toz şekerden küp şeker ve
    pudra şekeri üreten yerler ve sakız imalatı
    12. Tahin imalathaneleri
    13. Çay manipülasyonu, çay fabrikaları, depolama ve ambalajlama
    yerleri
    14. Çeşitli kuru yemişlerin hazırlanması (fındık, fıstık, ceviz ve
    badem vb kırma ve kavurma işleri dahil)
    15. Diğer yiyecek ve içecek maddelerinin imali ile çeşitli
    muamelelere tabi tutulması (Kuru kahve, sofra tuzu, baharat, doğal
    bitkilerin içecekleri vs.)
    16. Meşrubat, gazoz, kola ve karbondioksitle muameleye tabi
    tutulmuş her türlü meyve suları gibi alkolsüz içkilerin imali,
    ambalajlanması ve depolaması.
    17. Maden suları ve sodalarının hazırlanması
    18. El tezgahlarında yapılan her türlü dokuma işleri
    19. Halı ve kilim yıkama ve temizleme, vb. işleri
    20. İplik büküm ve sarım işleri, makara, bobin, masura ve yumak
    imali, şerit kaytan, kurdela gibi ufak tuhafiye eşyası imali
    21. Çorap imali
    22. Çoraptan gayri trikotaj eşyalarının imali kumaş atıkları ve eski
    kumaşlardan yün imal yerleri
    23. Keten, jüt, pamuk, kağıt, hasır ve benzeri elyaftan halat, ip,
    sicim, ağ gibi eşyaların imalatı
    24. Çamaşır, gömlek, kravat, korse, kemer, eldiven ve benzeri eşya
    imalatı
    25. Şapka ve kasket imalatı
    26. Döşemecilik (mobilya ve oto döşeme atölyeleri dahil)
    27. Yorgancılık
    28. Çadır, çuval, yelken imalatı (dokuma yapmaksızın)
    29. Dokuma yapmaksızın diğer hazır eşya imali (bayrak, perde,
    çarşaf, battaniye ve benzeri)
    30. Kundura kalıbı, elbise askısı, tahta sap, kulp, kafes, raf, çubuk,
    oyma işleri, tabut, resim ve ayna çerçevesi ve benzeri imali
    31. Odun, paçavra ve diğer dokulardan kağıt hamuru imali ve bu
    hamurun kağıt, karton, mukavva ve presli dokular haline getirilmesi
    32. Kağıt, karton ve mukavvadan kutu, kesekağıdı ve diğer
    mahvazalar, kart zarf ve duvar kağıdı imali, kağıt hamurundan tabak,
    bardak ve diğer mutfak levazımı gibi preslenmiş eşya imali.
    33. Çiğ deri kurutma ve bağırsak temizleme ve işleme yerleri
    (Sucuk, bumbar hariç)
    4
    34. Emülsiyon ve palamut hülasası fabrikaları, palamut
    değirmenleri, palamut temizleme işleri ve meyan kökü, şerbetçi otu vb.
    bitkilerin manipülasyonu
    35. Her tür mum ve balmumu imali
    36. Kol, duvar ve diğer tür saat imalatı
    37. IV. grup dışında kalan tomrukçulukla ilgili diğer faaliyetler
    38. Deniz ve göllerde tuz çıkarılması (sofra tuzu imali hariç)
    39. Suların toplanması, tasfiye, dağıtım ve su şebekelerinin
    işletilmesi ve aynı işletme tarafından yapılan bakım ve tamir işleri
    40. Maden cevherleri külçe halinde veya çubuk, levha, boru gibi ilk
    şekillerde işlenmiş maddeler, maden cevheri depolanması ve
    toptancılığı
    41. Et konserve ve fabrikaları, pastırma, sucuk, salam, bumbar ve
    sosis imali
    42. Taze ve dondurulmuş etin muhafazası (Müstakilen)
    43. Kaymak, krema, dondurma, frigo, koko, eskimo, tereyağı ve
    yoğurt imali. Boza üretim yerleri, dondurma külahı üretim yerleri
    44. Süt tozu, konsantre süt imali, süt pastörize ve sterilize tesisleri
    45. Beyaz peynir imali
    46. Kaşar, gravyer gibi diğer peynirlerin imali
    47. Eritilmiş sade yağ imali
    48. Balık ve diğer deniz gıda maddelerinin muhafazası, tütsüleme
    ve kurutulması
    49. Un değirmenleri
    50. Çeltik fabrikaları
    51. Un, bulgur, bakliyat ve sebze unları ve bunlara benzeyen diğer
    gıda maddelerinin işlenmesi, ambalajlanması
    52. Buz imali
    53. Makarna, şehriye, irmik, gofret, bisküvi ve benzeri yiyecek
    maddeleri imali
    54. Gıda katkı maddeleri ile nişasta, dekstrin ve glikoz vb. imali ve
    paketlenmesi
    55. Çeşitli hayvan yiyeceklerinin hazırlanması
    56. Malt likörleri hariç, her tür sofra şarapları ile likör şarapları, tabii
    ve suni köpüren şaraplar, mistel kokulu ve tıbbi şarapların imali, diğer
    tahammür etmiş içkilerin imali
    57. Malt ve bira gibi maltlı içkilerin imali
    58. Yaprak tütünü ayıklama, temizleme, kurutma cinslerine ayırma,
    balyalama, ambalajlama ve bakma işleri
    59. Yalnız şehir hatlarında işleyen gemilerde yapılan bütün işler
    60. Motor, yelken veya sair makinelerle işleyen küçük deniz nakil
    vasıtalarında yapılan işler
    5
    61. Akar sular üzerinde sal ile ve suya bırakmak suretiyle nakliyat
    62. Yüzer vinç ve taraklarda yapılan işler
    63. Hava alanları bakımı ve uçuşa hazırlık işleri, hava alanlarında
    yer hizmetleri ve bakım işleri
    64. Özel okullar, çocuk yuva ve bahçeleri
    65. Kaplıca ve içmeler
    66. Nebatat ve hayvanat bahçeleri, park, bahçe ve mezarlık tanzim
    ve bakım işleri
    67. Dans yerleri ve dans okulları her türlü spor kulüpleri, spor
    sahaları, ateş poligonları, jimnastik salonları, yüzme havuzları, plajlar,
    koşu mahalleri ve diğer eğlence yerleriyle sergiler ve bunlarla ilgili
    hizmetler
    68. Sirkler ve cambazhaneler
    69. Yemek üretimi yapan yerler, lokantalar, gazinolar, kahveler,
    pastahane, çayhane, barlar gibi yemek yenen ve içki içilen yerler
    70. Oteller, pansiyonlar, hanlar, talebe yurtları, kamp sahaları ve
    bunlarla ilgili işler
    71. Erkek ve kadın berberleri, manikür, pedikür ve benzeri
    hizmetler
    72. Fotoğraf stüdyoları, film developman ve basım işleri, fotoğraf
    filmi renklendirme ve boyama yerleri, her türlü film ve film banyosunda
    kullanılan kimyasal maddelerin üretim yerleri
    73. Mürekkep imali
    74. Deri ve deri yerine kaim olan sair maddelerden kundura ve
    giyim eşyası hariç saraciye eşyalarının imali
    75. İlaçlar, ilaç hammaddesi ve tıbbi müstahzarlar imali serum ve
    aşı hazırlama işleri (steril katgüt, hidrofil pamuk dahil)
    76. Kokular ve tuvalet maddeleri imali
    77. Alçı taşı çıkarılmasından ayrı olarak işletilen alçı tozu ve alçıdan
    eşya imali
    78. Sandal, kayık ve benzeri küçük deniz vasıtalarının imali ve
    tamiratı
    79. Otomobil, kamyon, motor ve tenteleri elektrik aksamı tamiri
    gibi ihtisasa taalluk eden tamirat ve revizyon işleri
    80. Motorlu vasıtaların yıkama, yağlama ve bakım işleri, oto lastik
    tamir atölyeleri
    81. Hayvan ve el arabaları imal ve tamiratı
    82. Piyano, telli ve nefesli sazlar ile kayıt için kullanılan her türlü
    kaset imalatı
    83. Kemik, boynuz, fildişi, kehribar, lüle taşı erzurum taşı ve diğer
    maddelerden süs eşyası, düğme, fermuar, tarak, fırça ve benzeri eşya
    imali
    6
    84. Demiryolları ile yük ve yolcu nakliyatı ve bunlarla ilgili
    hizmetler, yataklı ve lokantalı vagonlar
    85. Şehir içi ve banliyö otobüs, tramvay, troleybüs işletmeleri
    86. Şehirlerarası otobüs işletmeleri
    87. Taksi işleten idareler ve bununla ilgili hizmetler
    88. Ardiyeler, depolar, soğuk hava depoları, antrepolar ve
    emanetçiler, hurda depoları
    89. Hububat siloları
    90. Trafik kontrolü ile ilgili işler
    91. Kızılay, Çocuk Esirgeme Kurumları, görme özürlülere mahsus
    yurtlar, hayır müesseseleri ve benzeri kuruluşlar
    92. İlancılık, fotokopi, teksir, ozalit işleri, modelcilik gibi ticari
    hizmetler
    93. Bitkisel yemleri ve hazır preparatlardan karma yemleri üreten
    tesisler
    94. Suni inci, boncuk vb üretim yerleri
    95. Asbest kullanılmayan balata imal yerleri
    96. Dondurulmuş gıda üretim yerleri
    97. Çocuk mamaları ve ek besinleri üretim yerleri
    98. Melamin eşya imal yerleri
    99. Gaz maske fabrikaları
    100. Kozmetik fabrikaları, kolonya vb. malzemelerin üretim yerleri
    101. Çakıl, kum, curuf, çimento vb. maddelerden motor gücü
    kullanmadan yapı, yalıtım döşeme vb. malzemeleri imal yerleri
    102. Tünel ve metro işletmesi
    103. Saf su ve asitli su üretim yerleri
    IV üncü Risk grubu
    1. Kamu veya özel sektöre ait olup, işletme şekli ne olursa olsun,
    tamamen veya kısmen tarımsal üretim için yapılan açıkta veya cam
    muhafaza içindeki (seralar) işler, kabuklu veya kabuksuz meyvecilik,
    tohum, sebze ve çiçek yetiştirme çay, kahve ve kauçuk tarlalarındaki
    işler, mısır tanelerini koçandan ayırma, ot balyalama, harman dövme
    ve bunlarla ilgili faaliyetler, kontrat esası üzerine yapılan her türlü ilaç
    serpme (uçakla ilaçlama dahil), mahsul toplama, meyve ve
    ambalajlama, ağaç budama, sulama sistemlerinin işletilmesi işleri
    2. Kerestenin kesilmesi, tomruk, testerelik kereste, çatal, ağaç
    gövdesi yumruları, kütük, kağıt hamuru imaline mahsus odun, sırık,
    kazık, yontulmuş demir yolu traversi, maden ocaklarına mahsus
    kereste, ormanda kesilen yakacak odun, kimyevi takdire elverişli odun,
    mekik ve benzeri bloklar ile ormandan elde edilen diğer kaba, yuvarlak,
    7
    yontulmuş veya yarılmış maddeler veya odun ham maddeleri, tomruk
    nakletme işleri
    3. Denizlerde balık ve diğer hayvanların ve bitkilerin avlanması,
    toplanması ve dalyan işleri
    4. Nehir ve göllerde balık ve diğer su hayvanlarının, bitkilerinin
    avlanması, toplanması ve üretilmesi
    5. Kil, kum ve çakıl ocakları, kum yıkama ve eleme tesisleri
    6. Taş ocaklarından ayrı olarak işletilen kireç ocakları ve kireç imali
    7. Tüm maden arama işleri (petrol ve tabii gaz arama işleri hariç)
    8. Müstakilen yapılan maden ve curuf temizleme, ayıklama işleri
    9. Pamuk ipliği imali ve pamuklu dokuma sanayii, pamuk işleme
    fabrikaları ve atölyeleri (çırçır)
    10. Yün (Tabii ve suni) ipliği imali ve yünlü dokuma sanayii
    11. İpek ipliği imali ve ipekli dokuma sanayii (suni ipek naylon ve
    benzeri sentetik elyaftan dokumalar dahil)
    12. Keten, kenevir ve jütten iplik imali ve dokuma sanayii
    13. Karışık iplik ve dokuma fabrikaları
    14. Halı ve kilim vb. yer döşemeleri sanayii
    15. Parke, kontraplak, kaplamalık ağaç, reçine ve suni tahta imali
    16. Ahşap mobilya sanayii , her tür ağaç eşya imal, işleme ve tamir
    yerleri
    17. Saz ve kamıştan mobilya sanayii
    18. Madenden mobilya sanayii
    19. Her türlü organik nitelikte madde üreten fabrikalar
    20. Kauçuktan mamul eşyanın tamiri (otomobil lastiklerine diş
    açılması dahil)
    21. Diğer kauçuk ve lastik mamulleri imali
    22. Çini, porselen, fayans ve seramik ve pişmiş topraktan kap
    kacak imali
    23. Posta, tel veya radyo, GSM ile haberleşme ve baz
    istasyonlarında yapılan hizmetler
    24. Plastik hammadde imali
    25. Suni ipek ve diğer sentetik elyaflar ile plastik maddelerin imali
    26. Yakılacak ispirto imali
    27. Ağır metal tuzlarının üretimini yapan tesisler
    28. Solvent kullanmak suretiyle ekstraksiyon yapan bütün nebati
    ve hayvani ham yağ ve rafine yağ elde edilen tesisler ve entegre yağ
    tesisleri
    29. Zeytinyağı ve diğer nebati yemeklik yağların tasfiyesi ve çeşitli
    muamelelere tabi tutulması.
    30. Şeker pancarı ve kamışından şeker imali, şeker fabrikaları
    8
    31. Diğer gruplarda yer almayan inorganik nitelikteki maddelerin
    üretildiği yerler
    32. Mezbahalar, tavuk ve kümes hayvanları kesme yerleri
    33. Asfalt ve dam tecrit malzemeleri, yağlamaya mahsus olup,
    petrol tasfiyehanelerinde elde edilmeyen yağlar ve gresler imali
    34. Tuğla, kiremit, boru, pota, künk, ateş tuğlası ve benzeri inşaat
    ve mimari malzemesi imali
    35. Çimento ve betondan eşya ve inşaat malzemesi imalatı,
    öğütme ve paketleme prefabrik konut malzemeleri, gaz beton ve metal
    yapı elemanları üretim yerleri, volkanik taş işleyerek elde edilen hafif
    malzeme yapı fabrikaları, hazır beton tesisleri
    36. Kürk imali, işlemesi ve boyaması
    37. Kağıt fabrikaları ve kereste vb. lifli maddelerden kağıt hamuru
    üretim tesisleri
    38. Demir tel ve çubuktan eşya imalatı (Çivi, zincir, vida vs. gibi)
    39. Soğuk demircilik ve kaynak işleri
    40. Sobacılık ve teneke eşya imali
    41. Metalden gayri maddelerden diğer imalat
    42. Demiri ısıtıp döğerek şekillendirme veya presleme suretiyle
    muhtelif eşya imali, çilingir atelyeleri ve sahra demirciliği
    43. Bakırdan eşya imali
    44. Alüminyum eşya imali
    45. Her tür elektro mekanik ve elektro manyetik yöntemle madeni
    eşya imali, işleme, montaj, tamir, emayeleme, plastik ve diğer
    maddelerle kaplama yerleri, emaye eşya imali
    46. Kıymetli madenler, kıymetli ve yarı kıymetli taşlar ve inciler
    kullanılmak suretiyle mücevherat, altın ve gümüş eşya imali, kıymetli
    ve yarı kıymetli taşların perdahlanması madalya ve madeni para basma
    işleri
    47. Ziraat makineleri imali ve tamiratı (pulluk, biçer döğer, selektör
    ve benzeri ziraatte kullanılan makineler)
    48. Ziraatten gayri makinelerin imal ve tamiratı (çamaşır makinası,
    buz dolabı, tartı aletleri yazı ve hesap makineleri vb.) ( Elektrik cihazları
    hariç)
    49. Elektrik enerjisi üretim, tahvil ve dağıtım ile ilgili
    makinelerin imal ve tamiri
    50. Motorsiklet, bisiklet, üç tekerlekli çocuk bisikletleri ile bisiklet
    parçaları imalat ve tamiratı
    51. Selüloit ve plastikten muhtelif eşyaların imali, selüloz fabrikaları
    52. Kurtarma gemilerinde yapılan bütün işler
    53. Lokomotif, vagon ve tramvay arabaları imal ve tamiratı
    54. DDY cer depoları ve müstakil revizörlükleri
    9
    55. Otomobil, kamyon, römork, otobüs gibi motorlu nakil
    vasıtalarının imal ve montaj işleri
    56. Motor, fren, şanzuman, dingil, dişli, şasi gibi motorlu taşıt
    parçaları ve teferruatının imali
    57. Uçak ve planör, uçak motorları, pervane, tekerlek gibi sair
    aksamın imal, montaj ve tamiratı
    58. Petrol ve tabii gazın boru hattı vasıtasıyla nakli
    59. Teleferik işletmesi
    60. Rakı imali
    61. Diğer içkilerin imali (içki imalinde kullanılan ispirto ve suma
    imali dahil)
    62. Sigara, puro, sigarillos, içilen ve çiğnenen türden tütün, pipo
    tütünü, enfiye ve tömbeki imali
    63. Dokuma yapmaksızın boya, apre işleri, yazmacılık ve
    basmacılık işleri
    64. Linolyum ve diğer sert, satıhlı zemin döşemeleri, (plastik hariç)
    suni deri, muşamba ve kaplanmış kumaşlar, hasır, lif, keçeler,
    paspaslar ve her türlü elyaftan vatka ve koltukçuluk malzemesi imali,
    çöp ve paçavraların elyaf haline getirilmesi
    65. Kauçuk hariç, deri, suni deri, plastik, ağaç vs. malzemeden
    kundura, tozluk, getr imali, kundura sanayii için kesilmiş hazır malzeme
    imali, sayacılık
    66. Kundura tamircileri (kundura imal eden tamirciler de bu gruba
    dahildir.)
    67. Dokuma, deri, kürk vs. maddelerden elbise, palto-pardösü, gibi
    hazır elbise imali
    68. Tomruğun işlenmesi, bıçkıhaneler, ağaç travers fabrikaları
    69. Marangozluk, doğramacılık ve ahşap sabit tesisler imali
    70. Sandık, kutu, fıçı ve benzeri ambalaj imali
    71. Matbaacılık, baskı yerleri
    72. Klişecilik, çinkografi (müstakilen)
    73. Şehirlerde havagazı dağıtımı ile ilgili olmayan kök fırınları
    74. Kauçuk ayakkabı imali
    75. Sabun, deterjan ile çamaşır suları ve sodası ve diğer temizlik
    maddeleri sanayii, nişadır, çivit imal yerleri
    76. Tutkal, jelatin, zamk ve diğer yapıştırıcı madde imali
    77. Kibrit imali
    78. Montaj işleri (imalat yapmaksızın makine ve tesisat
    montajı)
    79. Hassas ölçü ve kontrol aletleri, laboratuvar alet ve cihazları,
    tıbbi, cerrahi ve dişçiliğe mahsus aletlerle bilumum protezler ve
    ortopedik teçhizat ve malzemelerin imali
    10
    80. Hassas filmlerle camlar da dahil olmak üzere optik aletleri,
    objektifler, fotoğraf makine ve malzemesi imalatı
    81. Oyuncak, spor ve atletizm eşyası, benzeri eşya imalatı. Plastik,
    pleksiglas, polyester gibi maddelerden eşya, oyuncak, reklam levhaları,
    izolasyon, ambalaj malzemeleri vb. yapan yerler
    82. İnşaat işinden müstakilen yapılan badanacılık, yağlı boyacılık,
    cila, binaların parke, muşamba veya naylon vb ile döşenmesi işleri
    83. Sıhhi tesisat, kalorifer, gaz su ve elektrik tesisatı (bina
    içi tesisat)
    84. Yol, spor ve hava alanları inşaatı, tamirat ve bakım işleri (Yol
    inşaatı ile ilgili variyant inşaatı dahil)
    85. Elektrik işletmeleri, elektrik enerjisinin üretimi ve
    dağıtım işleri (Santral inşası ve şebeke inşaatı hariç)
    86. Havagazı üretimi, havagazı ve tabii gazın dağıtım işleri,
    havagazı ve kok fabrikaları
    87. Sıtma mücadele işleri (D.D.T. ve mazotlama işleri)
    88. Hem yük hem yolcu taşıyan gemilerde yapılan bütün işler
    89. Yük gemilerinde yapılan bütün işler
    90. Kamyonla yapılan yük nakliyatı (Aynı işveren tarafından
    yaptırılan tahmil ve tahliye işleri dahil)
    91. Tankerle karada yapılan nakliyat
    92. Yolcu gemilerinde yapılan bütün işler
    93. Gemi tahmil ve tahliye işleri (su üzerinde, iskele veya rıhtımda)
    94. Dalgıç gemilerinde yapılan bütün işler
    95. Uçaklarda yapılan bütün işler (Havacılık kulüpleri dahil)
    96. Nakliyat yapmaksızın tahmil ve tahliye ve hamallık işleri
    97. Elbise ve çamaşır yıkama, temizleme, boyama ve ütüleme işleri
    98. Deri yakma ekstrakları (zırnık) üretim yerleri
    99. Kullanılmayan et ve hayvan cesetlerinin izalesi ve geri kazanım
    için yakma tesisleri
    100. Evsel ve endüstriyel katı atıkların geri kazanımı
    101. Tornacılık ve tesviyecilik
    102. Evlerde kullanılan da dahil olmak üzere elektrik cihazları, izole
    tel, kablo, duy, anahtar ve diğer elektrik malzemesi imalatı
    103. Araştırma laboratuvarları hariç her türlü kontrol
    laboratuvarları (gıda, çevre, kimya, biyoloji, inşaat, ziraat vb)
    V inci Risk grubu
    1. Sünger avcılığı ve su altında yapılan diğer işler
    2. Maden kömürü işletmeciliği
    3. Linyit kömürü işletmeciliği
    11
    4. Diğer kömürlerin işletmeciliği (Tüm kömür yıkama, eleme,
    briketleme yerleri dahil)
    5. Demir cevheri üretimi (Aynı işveren tarafından yaptırılan, bu işin
    fer’i ve tamamlayıcı mahiyetindeki yıkama, ayıklama, izabe, sevk gibi
    tüm yardımcı işler dahil)
    6. Krom üretimi
    7. Bakır üretimi
    8. Kurşun üretimi
    9. Manganez üretimi
    10. Diğer madenlerin üretimi, tüm madenlerin zenginleştirme
    yerleri
    11. Petrol ve tabi gaz kuyularının açılması
    12. Taş ocaklarında yapılan işler (Taş çıkarma, kırma ve taş
    ocağında yapılan kesme işleri)
    13. Mermer ocakları, blok mermer işleme yerleri
    14. Kükürt, fosfat, nitrat, borat, potas, sodyum, arsenik, cıva, ihtiva
    eden cevherler gibi kimya sanayiinde ve suni gübre imalinde kullanılan
    maddelerin topraktan çıkarılması ve bunlarla ilgili bütün işler
    15. Asfalt, bitum, asbest, alçı taşı, amyant, mika, kuvars, zımpara
    ve lüle taşı gibi metal olmayan maddelerin çıkarılması ve bunlarla ilgili
    işler. Asbest katkılı yapı ve mamullerin üretimini yapan fabrikalar
    16. Tabakhaneler, deri perdahlama ve boyama işleri, ham deri
    işleme yerleri
    17. Otomobil ve bisiklet lastikleri imali
    18. Mühimmat ve patlayıcı maddeler imalatı, patlayıcı madde
    sanayi, sentetik yakıt, azot peroksit imal ve dolum tesisleri, patlayıcı
    madde depoları ve patlayıcı madde nakil işleri
    19. Cam ve camdan mamul eşya ve ayna imalatı. (Gözlük ve optik
    camları hariç)
    20. Petrol rafinerileri ve petrokimya tesisleri
    21. Gliserin, yağ asitleri, sülfürik asit, hidroklorik asit, klor vb.
    kimyasal maddeler üretim yerleri ile azot sanayi ve gübre fabrikaları,
    kimyevi gübreler imali
    22. Taş yontma, öğütme ve kırma işleri
    23. Boya, vernik ve cilalar ile organik ve anorganik pigmentlerin
    imali işleri
    24. Gaz, benzin ve diğer akaryakıtlar, ham petrol ve
    müştaklarından yağlamaya mahsus yağlar ve muhtelif maddelerin elde
    edilmesi
    25. Kimyevi tuzlar, asitler, bazlar ve alkoller gibi kimyevi
    maddelerin imali, alkol üretim ve tasfiye yerleri, fermantasyon ile
    alkollü içki üreten fabrikalar veya malt tesisleri
    12
    26. Diğer kimyevi ana maddelerin sanayii ve basınç altında her
    türlü sınai ve tıbbi gazın sıvılaştırılarak dolum işleri
    27. Yüksek fırınlarda eritmekten yarı ikmal edilmiş hale gelinceye
    kadar bütün işlemleri ihtiva etmek üzere demir ve çelik imalatı yani
    dört köşe veya yuvarlak çubuklar, levha, plak, şerit, tüp, ray, rot gibi
    esas şekillere haddelemek, kalay kaplaması (teneke imali), kaba
    dökümler ve döğme metal imalatı
    28. Demir ve çeliği tav fırınlarında ısıtmak suretiyle müstakilen
    yapılan haddeleme ve laminaj işleri
    29. Demirden gayri metallerin izabesi tasfiyesi ve bunların külçe,
    bar, dört köşe kalın çubuk, levha, şerit daire ve haddeden geçirilerek
    elde edilecek diğer esas şekillerde imali
    30. Demirden gayrı metallerin tav fırınlarında ısıtılması suretiyle
    müstakilen yapılan haddeleme ve laminaj işleri
    31. Taş, asbest ve grafitten eşya imali
    32. Tıbbi, cerrahi, diş ve benzeri sağlık hizmetleri, hastaneler,
    sanatoryumlar, klinikler ve sağlık yurtları
    33. Bina, liman, iskele, köprü, baraj, ve benzeri inşaat dolayısıyla
    müstakilen yapılan tetkik ve deneme mahiyetindeki sondaj işleri
    34. Çimento ve klinker imali
    35. Nikelaj kaplama ve galvanoplasti işleri, kalaycılık
    36. Font ve diğer madenleri eritip kalıplara dökmek suretiyle
    muhtelif eşya imali, maden döküm atölyeleri ve haddehaneler
    37. Dekovil ve tramvay yolu inşaat ve tamiratı
    38. Bina inşaatı ve tamiratı, bina yıkımı işleri
    39. İskele, liman, mendirek inşaat ve tamiratı
    40. Bina dışı elektrik, gaz, telgraf, telefon, tesisatı ve havai
    hat boru hattı inşaat, tamirat ve bakım işleri
    41. Bataklık kurutma işleri
    42. Deniz tankerlerinde yapılan bütün işler
    43. Köprü, kanalizasyon, baraj, su regülatörü ve varyant su yolu,
    kuyu ve su işleri ile ilgili inşaat ve tamiratı
    44. Demiryolu, metro, tünel ve yeraltı inşaatı ve tamiratı
    45. Isıtma ve enerji amacıyla buhar üretimi ve dağıtım işleri
    46. Çöp ve kanalizasyon hizmetleri, tehlikeli atık yakma tesisleri,
    katı atık depolama tesisleri
    47. Baca ve cam temizleyicileri, haşarat ve hayvan itlaf ve
    dezenfeksiyon işleri
    48. Kaya tuzu çıkarılması
    49. LPG dolum tesisleri ile dökme LPG ve tüp depolama tesisleri
    50. Akaryakıt depolama tesisleri
    13
    51. Akaryakıt ve LPG satış yerleri ile petrol ürünleri ve makine
    yağları satış yerleri
    52. Pil, batarya ve akü imal yerleri
    53. Vapur ve gemi inşa ve tamiratı, tersaneler, hususi tipte deniz
    vasıtalarına mahsus makinelerin imali, gemi bozma tezgahları ve
    söküm yerleri, liman atelyeleri
    54. Asfalt ve zift üretme işleme, kaynatma ve eritme yerleri ile
    depoları
    55. Araştırma laboratuvarları
    56. Piroteknik malzemesi hazırlama ve imali işleri (aydınlatma ve
    işaret fişekleri, havai fişekler, şenlik maytapları, tabanca mantarları
    benzerleri)
    57. Sanayide kullanılan boya ve kimyevi maddeler, petrol ve kömür
    türevleri toptancılığı
    58. Odun ve kömürlerin gazlaştırılmaları, koklaştırılmaları ve
    bunlardan elde edilen türevleri damıtma işleri
    59. Radar, X ışınları ve diğer zararlı radyasyon yayan ışınlarla
    çalışma yapılan yerler
    60. Tıbbi tedavi laboratuvarları ile bitkisel, hayvansal, gıda
    ürünlerinin ışınlanması ile mikrodalga, lazer ve benzeri radyoaktif
    maddelerle çalışılan işler
    61. Tabi ve suni aşındırıcı taşların ve çeşitlerinin üretim işleri
    62. Zirai mücadele ilaçları, insektisit, rodendisit, mollusit vb
    maddelerin imali, depolama, ambalaj ile toptan ve perakende satış
    yerleri
    63. Kurşundan harf dökümü yapılan yerler
    64. Yangın söndürme ve itfaiye hizmetleri
    Madde 3 — Bir işyerinde muhtelif işlerin yapılması durumunda,
    işyerinde yapılan asıl iş risk grubu tayininde temel alınır.
    Tebliğ olunur.
    —— • ——
    14
  • 2527

    YAPI İŞLERİNDE İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ

    GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ

  • Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 2.7.1974, No : 7/8602
    Dayandığı Kanunun Tarihi : 25.8.1971, No : 1475
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 12.9.1974, No : 15004
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cildi: 13, S. 2614
    BİRİNCİ KISIM
    Genel Hükümler
    Madde 1 – İş Kanunu kapsamına giren yapı işlerinde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünde öngörülenlerden başka alınacak sağlık ve güvenlik tedbirleri bu Tüzükte belirtilmiştir.
    Madde 2 – Bu Tüzükte geçen “yapı işleri” deyimi, maden ocakları hariç olmaküzere, yerüstü veya yeraltında, su üstü veya su altında yapılan bina, set, baraj, yol, demiryolu, havai hat, tünel, metro, köprü, çelik yapı ve montajı, iskele, liman, gemi inşaatı, dalgakıran, kanalizasyon, lağım, kuyu, kanal, duvar ve benzeri inşaat, tamirat, tadilat ve yıkım işlerini; toprak kazı, yarma ve doldurma işlerini; elektrik, sıhhi tesisat ve kalorifer tesisatı işlerini; dülgerlik, marangozluk, sıva, badana ve boya işlerini; bu işlerde kullanılan sabitve haraketli makina ve tesislerin kullanılmasını kapsar.
    Madde 3 – Her işveren, yapı işyerlerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için, bu Tüzükte belirtilen koşulları yerine getirmekle ve gerekli araç ve gereçleri eksiksiz bulundurmakla yükümlüdür.
    İşçiler de, bu yoldaki usul ve koşullara uymak zorundadırlar.
    Madde 4 – Her işveren, yapı işlerini, fenni yeterliği bulunan kişilerin, teknik gözetimi ve sorumluluğu altında yürütecektir.
    Madde 5 – İşveren, birinci sayfası Çalışma Bakanlığınca saptanacak örneğeuygun ve diğer sayfaları bir asıl ve bir suret olacak şekilde bir yapı iş defterini, işyerinde bulundurmakla yükümlüdür.
    Bu defter işveren tarafından işyerinin bağlı bulunduğu bölge çalışma mü- dürlüğüne her sayfası mühürletilmek suretiyle onaylattırılır.
    Yapı iş defteri 4 üncü maddede belirtilen sorumlu kişi tarafından tutulur.
    Yapı iş defterine bu Tüzüğün ilgili maddelerinde belirtilen hususlar vegerekli diğer bilgiler işlenir.
    2528
    Yapı iş defterinin, istenmesi halinde, işyerini teftiş ve kontrola yetkili memurlara gösterilmesi zorunludur.
    Yetkililer gerekli gördükleri tavsiyeleri bu defterlere yazabilirler.
    İKİNCİ KISIM
    Yapı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 6 – Yapı işlerinin gündüz yapılması esastır. Karanlıkta veya gece çalışılmasının gerekli veya zorunlu bulunduğu hallerde, çalışma yerinin ve geçitlerin yeterince ve uygun şekilde aydınlatılması ve iş güvenliğinin sağlanması gereklidir.
    Madde 7 – Yapı işlerinde kullanılan iskeleler, platformlar, geçitler, korkuluklar, merdiven parmaklıkları, güvenlik halatları ve güvenlik fileleri, zincirler, kablolar ve diğer koruma tedbirlerine ait araç ve gereçler ve işçilere verilen güvenlik kemerleri ile diğer malzeme ve araçlar; yapılan işe uygun veişçileri her çeşit tehlikeden korumaya yeterli olacak ve kullanılan tesisat, tertibat, malzeme veya araçlar, kaldırabilecekleri yüke dayanacak nitelik ve sağlamlıkta bulunacak; alet, parça, malzeme gibi cisimlerin düşmesi muhtemel yerlerde çalışacak işçilere koruma başlığı (baret) verilecektir.
    Madde 8 – Yapı alanı içindeki tehlikeli kısımlar, açıkca sınırlandırılacak ve buralara görünür şekilde yazılmış uyarma levhaları konulacak ve geceleri kırmızı ışıklarla aydınlatılacaktır.
    Madde 9 – Yapının devamı süresince sivri uçları veya keskin kenarları bulunan malzeme ve artıklar, gelişi güzel atılmayacak ve ortaklıkta bulundurulmayacaktır.
    Madde 10 – Yapı işyerinde kazaya sebep olacak veya çalışanları tehlikeli durumlara düşürecek şekilde malzeme istif edilmeyecek ve araçlar gelişi güzelyerlere bırakılmayacaktır.
    Madde 11 – Tavan veya döşemelerdeki boşluk ve deliklere korkuluk yapılacak veya bu deliklerin üstleri geçici bir süre için uygun şekilde kapatılacaktır.
    Madde 12 – Yapı işyerinde çalışanların birlikte korunmaları sağlanamadığı hallerde, yapılan işlerin özelliği itibarile gerekli kişisel korunma araçları verilecektir. Bu araçlar işçilerin fizik yapılarına uygun olacaktır. Bir işçinin kullandığı koruyucu araçlar başka işçilere verilmeden önce uygun şekilde temizlenecektir.
    Madde 13 – Yüksekliği tabandan itibaren 3 metreden daha fazla olan ve düş- me veya kayma tehlikesi bulunan yerlerde çalışanlarla, kiremit döşeyicilerine, oluk ve her türlü dış boya işleri yapanlara, gırgır vinçlerini çalıştıranlara ve kuyu, lağım, galeri ve benzeri derin-
    2529
    liklerde çalışanlara güvenlik kemerleri verilecek ve işçiler de verilen bu kemerleri kullanacaklardır.
    Madde 14 – Çatılarda veya eğik yüzeylerde yapılan işlerde kullanılan yapıiskeleleri uygun korkuluklarla donatılacaktır. Bu korkuluklar aynı zamanda dengesini kaybetmiş bir işçinin düşmesine engelolabilecek sağlamlıkta yapılacaktır.
    Madde 15 – Cam, saç ve çimento harçlı levhalardan yapılmış veya eskimiş, yıpranmış ve dayanıklılığı azalmış çatılarda, çatı merdiveni kullanılacak ve buralarda tam güvenlik sağlanmadıkça çalışılmayacaktır.
    Madde 16 – Kuvvetli rüzgar alan iş yerlerinde gerekli güvenlik tedbirlerialınmadan işçiler çalıştırılmayacaktır.
    Madde 17 – Yapı alanında kamyon ve benzeri taşıt ve araçlar kullanıldığında bunların giriş ve çıkışları için uygun bir şekilde işaretlenmiş yerler ayrılacak ve bu taşıtların bütün manevraları bir gözetici tarafından yönetilecektir.
    Ayrıca bu araçların manevra ve park yerleri belirtilmiş olacak, kısa bir süre için de olsa araçlar, gerekli güvenlik tedbirleri sağlanmadıkça sürücüsüz bırakılmayacaktır.
    ÜÇÜNCÜ KISIM
    Kazı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 18 – Belediye sınırları içinde meskün bölgelerde, yapı kazılarınabaşlamadan önce yapı alanının çevresi ortalama 2 metre yükseklikte tahta perde ile çevrilecek, payandaları içten vurulacak ve bunlar yapının bitimine kadar bu şekilde korunacaktır.
    Yapının oturacağı alanın çevresinin açık ve geniş olması halinde tahta perde yerine kazı sınırı gerisinden başlamak üzere 90 – 100 santimetre yükseklikte bir korkuluk yapılacaktır.
    Madde 19 – İşyerlerindeki trafiğe açık yolların kesiştikleri yerler uygun şekilde kırmızı renkte ışıklandırılacaktır.
    Madde 20 – Kazı işlerinin yapılacağı yerlerde; elektrik kabloları, gaz boruları, su yolları, kanalizasyon ve benzeri tesisatın bulunup bulunmadığı önceden araştırılacak ve duruma göre gereken tedbirler alınacaktır.
    Kazı sırasında, zehirli ve boğucu gaz bulunduğu anlaşıldığı hallerde, işçiler, derhal oradan uzaklaştırılacak; gaz çıkışı önlenecek ve biriken gaz boşaltılmadıkça kazı işlerine başlanmayacaktır.
    Madde 21 – Kazıların her bölümü 4 üncü maddede belirtilen sorumlularca her gün en az bir defa kontrol edilecek ve çalışılmasında bir sakınca olmadığı sonucuna varılırsa işe devam
    edilecek; çalışılma sında sakınca olduğu anlaşılırsa sakınca giderilenceye kadar iş durdurulacak-tır.
    2530
    Her iki halde de, durum, yapı iş defterine yazılıp imza edilecektir.
    Madde 22 – Genellikle kazı işleri, yukarıdan aşağıya doğru ve toprağın dayanıklılığı ile orantılı bir şev verilmek suretiyle yapılacaktır.
    Madde 23 – Sert kaya, sert şist, betonlaşmış çakıl, sert kalker, killi şistkaya, gre ve konglomera gibi kendini tutabilen zeminlerde yetkililerin gerekli gördüğü hallerde ve şevsiz yapılmak zorunluluğu bulunan 150 santimetreden daha derin kazılarda, yan yüzler uygun şekilde desteklenmek veya iksa edilmek suretiyle tahkim olunacak ve iksa için kullanılacak kalas başları, kazı üst kenarından 20 santimetre yukarı çıkarılacaktır.
    İksanın yeterliliği iş süresince kontrol edilerek sonuçlar yapı iş defterine kaydedilecektir.
    Madde 24 – Açıkta yapılan kazı işlerinde, 150 santimetreden daha derin toprak yığınlarının ve her derinlikte yapılan temel ve kanal kazılarında yan cıdarların altlarını şerit gibi kazarak yukarıdan çökertmek yasaktır.
    Madde 25 – 150 santimetreden daha derin olan kazı işlerinde, işçilerin inip çıkmaları için yeteri kadar el merdivenleri bulundurulacaktır. İksa tertibatını ve desteklerini, inip çıkma için kullanmak yasaktır.
    Madde 26 – Kuyu ve lağım çukurları gibi derin yerlerde çalıştırılacak işçilere güvenlik kemeri ve sinyal ipleri gibi uygun koruyucu araçlar verilecektir. Gerekli durumlarda, bu gibi çalışma yerlerine, temiz hava sağlanacaktır.
    Madde 27 – Kazı işlerinde yağış sırasında işçi çalıştırılmaz.
    Yağışın durmasından ve güvenlik tedbirlerinin alınmasından sonra işçi ça-lıştırılabilir.
    Arazi durumuna göre, muhtemel su baskınlarına karşı gereken tedbirler alınacaktır.
    Madde 28 – İşveren, yağışlı havalarda, işçilerin ıslanmalarını önlemek için, kendilerini koruyacak kapalı bir yer sağlamakla yükümlüdür.
    İşçiler ıslak elbise ile çalıştırılamaz.
    Madde 29 – Su içinde çalışmayı gerektiren hallerde, işçilere, uygun lastik çizmeler verilecektir. Diz boyunu aşan suların yenilmesi için ayrıca gerekli tedbirler alınacaktır.
    2531
    Madde 30 – Ekskavatör, buldozer ve benzeri makinalarla yapılan kazılarda bu makinaların hareket alanı içinde işçi çalıştırılmaz. Bu makinaların üzerinde ehliyetli oparatörden başka kimse bulundurulamaz.
    Madde 31 – Kazılan toprağı dışarıya taşıyacak araçların kazı yerine kolaylıkla girip çıkmalarını sağlayacak rampa eğimleri 35 dereceden fazla olamaz. Bunun sağlanamadığı hallerde yük asansörleri kullanılacaktır.
    Rampalarda birden fazla araç bulundurulamaz.
    Madde 32 – Kazıdan çıkan toprak,kaymasına engel olmak üzere,toprak cinsiningerektirdiği uzaklığa atılacaktır.Bunun mümkün olmaması halinde kazıda gerekli iksa yapılacaktır.
    Madde 33 – Kazının, komşu bir yapıyı devamlı veya geçici olarak tehlikeye soktuğu hallerde, yapı tekniğinin gerektirdiği tedbirler alınacaktır.
    Madde 34 – Maden ocakları hariç inşaat yapmak amacıyla açılan kuyu, tünelveya yeraltı galerilerinde yapılan tahkimat her posta değişiminde kontrol edilecek ve sonuçlar günlük yapı iş defterine yazılarak imzalanacaktır.
    Yeraltı işlerinde, çökme ve parça düşmeleriyle su baskınlarına karşı gereken tedbirler alınacaktır.
    Madde 35 – Dinamit veya diğer patlayıcı maddelerin kullanıldığı hallerde100 metre uzaklıktaki çevrede kavlak muayenesi yapılacaktır.
    Bu maddelerin kullanılmasından sonra en az bir saat geçmeden ve yetkili eleman tarafından sakınca olmadığı saptanmadan kuyu, tünel, galeri ve benzeri yerlere girilmesi yasaktır.
    Bu hususlar yapı iş defterine yazılır.
    Madde 36 – Yeraltı işlerinde, delme ve kazma sırasında işçilerin sağlığını koruyacak ve güvenliğini sağlayacak yeterli ve uygun havalandırma tesisatı yapılacaktır.
    Madde 37 – Çeşitli gazların hava ile patlayıcı bir karışım meydana getirebileceği yeraltı işlerinde, açık alevli lamba veya cihazlar kullanılmayacaktır.
    Madde 38 – Kuyu, tünel, galeri ve benzeri yerlerin örme duvar veya betonla takviyesinde gerekli tedbirler alınacaktır.
    Madde 39 – Kaya kazılmasını gerektiren yeraltı işlerinde, sulu delici maki-nalar kullanılacak veya tozların işçilerin sağlığına zarar vermemesi için gerekli diğer tedbirler alınacaktır.
    Madde 40 – Patlayıcı maddelerin kullanıldığı veya serbest silisin bulunduğu yerlerde, kazı toprağı ıslatılacaktır.
    2532
    Madde 41 – Yeraltı çalışmalarında, bucurgat başında devamlı bir işçi bulundurulacaktır. Derinliğin 6 metreyi aştığı hallerde, elle çalıştırılan bucurgat en az 2 işçi tarafından kullanılacaktır.
    Madde 42 – Derinliği 25 metreyi aşan kuyularda, işçilerin kuyuya inip çıkmaları için kullanılan bucurgatlar veya vinçler fren tertibatlı olacak ve motorla işletilecektir.
    Madde 43 – Su baskını olasılığı bulunan arazide yapılan galeri çalışmalarında, işçilerin hızla boşaltılmasını sağlıyacak çıkış yerleri bulundurulacakveya yeterli sayıda yükseltilmiş hücreler yapılması gibi uygun tedbirler alınacaktır.
    Madde 44 – Galerilerin tabanlarında bulunan boşluklar, seviye farkları, daralan geçitler, alçak kemerler, araba veya katarların yolları ve geçitleri gibi işçiler için bir tehlike veya sıkışıklık gösteren engeller, uygun ve yeterlibir şekilde aydınlatılacaktır.
    Madde 45 – Taşıt araçlarının kullanıldığı galerilerde yeterli bir aydınlatmanın yapılamaması halinde, çalışılan yerler iyice gürülebilecek şekilde ışıklarla işaretlendirilecek ve taşıt katarlarının önünde beyaz, arkasında kırmızı ışıklar yakılacak veya arkalarında aynı rengi aynı derecede yansıtacak kedigözü veya benzeri işaret bulundurulacaktır.
    Madde 46 – Yeterli ve sabit bir aydınlatmanın sağlandığı galerilerin ağızlarında, taşıt veya katarın durma yolunu uygun şekilde aydınlatmaya yeterlibir projektör bulundurulacaktır.
    Madde 47 – Elektrikle aydınlatılmış yeraltı işyerlerinde, akımın kesilmesi halinde işçilerin boşaltılmalarını sağlamak ve ancak bu sürede kullanılmak üzere madenci lambaları veya fenerleri yahut benzeri uygun aydınlatma araçları bulundurulacaktır.
    DÖRDÜNCÜ KISIM
    Yapı İskelelerinde ve Merdivenlerinde Alınacak
    Güvenlik Tedbirleri
    BİRİNCİ BÖLÜM
    İskelelerde Alınacak Genel Güvenlik Tedbirleri
    Madde 48 – Yapı iskeleleri, ancak sorumlu ve yetkili teknik elemanın yönetimi altında, tecrübeli ustalara iskele ölçüleri ve malzeme özellikleri gözönünde bulundurularak kurdurulacak veya söktürülecektir.
    İskeleler, sık sık ve en az ayda bir kere muayene ve kontrol edilecek ve sonuçlar yapı iş defterine yazılacaktır.
    İskeleler her fırtınadan sonra kontrol edilecektir.
    2533
    Madde 49 – İskelelerin taşıyabilecekleri en çok ağırlık, levhalar üzerine yazılarak iskelenin uygun ve görülebilir yerlerine asılacaktır.
    Bu ağırlıklardan fazla bir yükün iskelelere yüklenmesi yasaktır.
    Madde 50 – İskelelerin yağmur, kar, buz veya benzeri nedenlerle kayganlaşması halinde, kaymayı önleyecek tedbirler alınacaktır.
    Madde 51 – İskelelerde görülecek arızalar derhal onarılacak, zayıf kısımlar kuvvetlendirilecek veya yenileri ile değiştirilecektir. İskeleler üzerine moloz ve artıklar ile geçişi engelleyecek malzeme bırakılmayacaktır.
    Madde 52 – Vinç veya benzeri makinaların kullanılmasında, yüklenen malzemenin iskeleye takılarak iskelenin yıkılmasını veya herhangi bir kaza veya zararı önleyecek gerekli tedbirler alınacaktır.
    İKİNCİ BÖLÜM
    Ahşap İskelelerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 53 – Ahşap iskelelerde kullanılacak kereste, düzgün, sıkı dokulu, çıralı ve sağlam olacak, üzerinde fazla budak bulunmayacaktır.
    Madde 54 – Iskarta,tamir edilmiş ve boyanmış kereste ve tahtalar iskeleyapımında kullanılmaz.
    İskelelerde kullanılacak kerestelerin, cinslerine göre taşıyabilecekleri ençok yüke dayanabilecek standart kesitleri hesap edilecek ve bu kesitlerden daha küçük kesitli kereste kullanılmayacaktır.
    Madde 55 – İskelelerde gerekli dayanıklılığı sağlayacak çivi, buldoğ gibi bağlantı malzemesi kullanılacaktır.
    Çiviler tam uzunluklarıyla ve sivri uçları arka taraftan çıkacak şekilde çakılacak bu uçlar uygun şekilde gömülecektir.
    Yaralı ve paslı çiviler iskele işlerinde kullanılamaz.
    Madde 56 – İskelelerin platform, geçit veya benzeri yerlerinde kullanılacak kalaslar, uzunluğu doğrultusunda eksiz, yanyana ve aralıksız olarak konacaktır.
    Kalas uçları iskele bitiminde kendi uzunluğunun 1/10 undan fazla çıktığı hallerde, o kısma geçmeyi önleyecek uygun korkuluklar yapılacaktır.
    Madde 57 – Sıva, badana ve tamirat gibi işler için yapılan ve yük taşımayaniskele genişlikleri 80 santimetreden dar yapılmayacak, döşemelerinde en az iki adet 5×20 santimetre kesitten daha küçük kesitte kalas kullanılmayacak ve bu kalaslar birbirlerine 60 santimetrede bir enine olmak üzere alttan 2,5×5 santimetrelik çıtalarla bağlanacaktır.
    Madde 58 – Tuğla duvar, taş duvar ve kaplama gibi işler için yapılan veyük taşıyan iskelelerin genişlikleri, 120 santimetreden az ve bunların duvar yüzüne olan uzaklıkları ise, 10 santimetreden fazla olmayacak, döşemelerde hiç bir şekilde boşluk ve aralık bırakılmayacaktır.
    2534
    Madde 59 – İskelelerde yapılacak korkuluk ve ara korkuluk kereste kesitleri 5×10 santimetreden küçük olmayacak ve ara korkuluklar döşeme tabanından itibaren 50 santimetre yükseklikte yapılacaktır. Ancak iki dikme arasında yatay kuvvetlere karşı çaprazlar yapıldığında, ara korkuluklar konulmayabilir.
    Madde 60 – Yük taşıyan iskelelerde alet ve malzemenin düşerek kazaya sebep olmasını önlemek için döşeme dış kısmına 15 santimetre yüksekliğinde bir etek tahtası konacaktır. Bu etek tahtası ile döşeme arasında en çok bir santimetre boşluk bırakılabilir.
    Madde 61 – Yük taşıyanlar hariç olmak üzere, 8 metre yüksekliğe kadar olan iskele dikmeleri 8X8 santimetre, 8 – 24 metre yükseklik arasında bulunan iskele dikmeleri ise 10×10 santimetre kesitten daha küçük olmayacaktır.
    Daha yüksek veya yük taşıyacak olan iskelelerin statik hesabı yapılarak ge-rekli kesitler saptanacaktır.
    Madde 62 – İki dikme arası, yük taşıyan iskelelerde 240 santimetreden, yük taşımayan iskelelerde ise 3 metreden daha fazla olmayacaktır.
    Madde 63 – İskele dikmeleri, binadan ayrılmayacak ve yanlara doğru sallanmayacak veya bel vermeyecek şekilde düz ve çapraz kuşaklarla takviye edilerek binaya bağlanacaktır.
    Madde 64 – İskele esas veya tali dikmeleri, oturma veya kayma yapmayacak şekilde sağlam yer üzerine oturtulacak ve dikme altları birbirlerine bağlanacaktır.
    İskele yapılacak taban yumuşak veya zayıf ise, dikmeler yükü yaymak için yeterli kalınlıkta ve boyutta, ahşap veya beton plaklar üzerine oturtulacaktır.
    Madde 65 – Dikmeler yatay yüzey olarak eklenecek ve kesitleri birbirine eşit olacak, bunların dört yüzüne de aynı genişlikte en az 70 santimetre uzunluğunda ve 2,5 santimetre kalınlığında sağlam keresteden hazırlanmış ek tahtalar uzun çivilerle çakılacak veya büyük civata (bulon) kullanılmak suretiyle eklenecektir.
    Madde 66 – Taşıyıcı, koruyucu veya takviye edici olarak yapılacak atkılar, kuşaklar, çaprazlar ve mesnetler, dikmelerin iç kısmına uygun şekilde çivilenecek veya usulüne göre tespit edilecektir.
    Madde 67 – Yan kiriş başları, taşıyıcı esas kirişlerden en az 15 santimetredaha taşkın bırakılacak ve esas kiriş üstüne bindirmek suretiyle her iki taraftaki dikmelere çivi veya civatalarla bağlanacaktır.
    Yük fazlalığından ötürü eklenecek ara atkı kirişleri, eşit aralıklarla esaskirişe çivilenmek suretiyle tespit edilecektir.
    2535
    Madde 68 – Yan kiriş başlarının duvara gireceği kısımlar en az 10 santimetre olacaktır. Bunların başları hiçbir şekilde çaptan küçültülemez veya tıraşlanamaz.
    Pencere ve benzeri boşluklara gelen kısımlar ise mesnet ve çapraz yapılmak suretiyle tespit edilecektir.
    Madde 69 – Betonarme karkas binalar için kurulacak iskele yan kiriş başlarının bir tarafı 5X10 santimetre kesitinde ve 30 santimetre uzunluğunda tahtalar çivilenerek bina kolununun yüzlerine tespit edilecektir.
    Madde 70 – Köşe dönen iskelelere, en az bir köşe kirişi eklenecek ve iskelenin bu kısımı en az diğer kısımlar kadar dayanıklı olacaktır.
    Madde 71 – Atkı kirişlerinde ek yapılamaz.
    Madde 72 – Rampa ve geçitlerin iki tarafının korkuluklu olarak yapılması halinde, eğim en çok 25 derece olacak ve üzerlerine 40 santimetrede bir, kendi genişlikleri kadar çıtalar çakılacaktır.
    Rampa ve geçitler 80 santimetreden, üzerlerinden yük geçirilecek olanlar ise 125 santimetreden dar olmayacak ve bunların geriye kaymaması için gereklitedbirler alınacaktır.
    Madde 73 – İskelenin geçit ve rampa mesnet aralıkları, kalasların esnemesini, bel vermesini önleyecek ve üzerinde yaylanmadan yürünebilmesini sağlayacak şekilde ayarlanacaktır.
    Madde 74 – İskelelerde köprü görevi görecek geçitler, 60 santimetreden dar ve korkuluksuz yapılmayacaktır.
    Madde 75 – İskele sökülmesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılacaktır:
    1 – İskelelerin sökülmesine en üst kısımdan başlanacaktır.
    2 – İskelelerin bina bağlantıları kalasların alınmasından sonra ve yukarıdan aşağıya sırayla sökülecektir.
    3 – Sökülmüş olan malzeme hangi yükseklikten olursa olsun doğrudan doğruya yere atılmayacak, iki yerinden bağlanarak dengeli şekilde indirilecek ve uygun bir yere istif edilecektir.
    4 – Söküm başlamadan önce herhangi bir sebeple, iskelenin takviye veya çaprazlarından hiçbir eleman alınamaz. Ancak söküme başlandıktan sonra iskele malzemesinin indirilmesi amacıyla iki dikme arası (aks) korkuluklarının alınmasımümkündür.
    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
    Çelik Borulu İskelelerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 76 – Çelik borulu iskelerde kullanılacak bütün boru ve madeni kısımların dayanıklılığı ve diğer özellikleri taşıyacakları yüke göre normlara uygun bulunacaktır.
    2536
    Madde 77 – İskele yapımından gayrı işlerde kullanılmış bulunan boru ve diğer malzeme, iskele yapımı işlerinde kullanılmayacaktır.
    Madde 78 – Çelik borulu iskeleler, sağa ve sola sallanmayacak şekilde yeteri kadar çapraz borularla takviye edilecek ve binadan ayrılmayacak şekilde tespit olunacaktır.
    Madde 79 – Düşey ve yatay borulardaki ekler en çok 6 metrede bir yapılacaktır.
    Madde 80 – Boru başlarının, tabana yerleştirilen kalas altlıklara batmaması için, özel surette yapılmış madeni başlık kullanılacak ve bu başlıklar çivi veya uzun vidalarla bu altlıklara tespit edilecektir.
    Madde 81 – Çelik borulu iskelelerdeki platformlarda kullanılacak kalas veya diğer ahşap kısımların özellikleri ile kullanılacak çaprazlar, korkuluklar, ara korkuluklar ve benzeri kısımlardaki aralıklar ahşap iskelelerde aranan özelliklere uygun olacaktır.
    Madde 82 – Boru veya madeni iskeleler statik, elektriğe karşı uygun şekilde topraklanacaktır.
    Madde 83 – Sisli ve alaca karanlık havalarda, çalışma devam ettiği sürece, iskeledeki merdiven ve asansör başları ve çalışılan döşemeler boydan boya uygun şekilde aydınlatılacaktır.
    Madde 84 – Boru iskelenin bir kısmı veya kısımlarının sökülmesinde gereken güvenlik tedbirleri alınacak ve 75 inci madde hükümlerine uyulacaktır.
    DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
    Asma İskelelerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 85 – Asma iskelelerin aşağı ve yukarı hareketlerini sağlayan makina, teçhizat ve vinçlerin, kullanmaya elverişli olduklarına ilişkin ve yetkili teknik elemanca kullanmaya başlamadan önce düzenlenmiş belgeleri işyerinde saklanacaktır.
    Madde 86 – Asma iskele, iş sırasında sağa sola veya ileri geri hareket etmeden asılı kalacak şekilde tespit edilecektir.
    Madde 87 – Asma iskelelerin taşıyacağı yükler, yetkili teknik elemanların verecekleri bir raporla belirtilecek ve iskeleye bundan fazlası yüklenilmeyecektir. Asma iskelelerde merdiven kullanılmayacaktır.
    Madde 88 – Asma iskele askısı için kullanılacak çelik veya kendir halatların yahut benzeri malzemenin her gün işe başlamadan önce muayene edilerek ezik, kopuk, çürük veya başka bir özrü olup olmadığı hususu yapı iş defterine kaydedilecek, ancak sağlam olduğu anlaşıldıktan sonra iskelede çalışma yapılacaktır.
    2537
    Madde 89 – Asma iskelerin, iniş ve çıkış yollarında herhangi bir engel bulunmayacaktır.
    Madde 90 – İskeleler yapılacak işe göre en ağır yüke dayanıklı olacaktır.
    Tuğla duvar ve sıva işlerinde kullanılacak asma iskelelerin tespit edileceği askı kirişi, 16 lık I putrel veya aynı dayanıklılıkta diğer malzemeden yapılacaktır.
    Asma iskeleyi taşıyacak halatların güvenlik kat sayısı 6 dan aşağı olmayacak ve bu halatlarda ek yeri, halka, başlık ve bağlantı bulunmayacak, bunlar askı demirlerinden kaymayacak şekilde tespit edilecektir.
    Madde 91 – Asma iskele platformu için kullanılacak çift köşebent kesiti, 50x50x5 milimetre veya bu özellikte diğer profilli malzemeden yapılacaktır.
    Madde 92 – Asma iskele vinç çerçevesini paltformun iç ve dış kirişlerine bağlayacak cıvataların çapı 5/8 parmaktan (inch) daha küçük olmayacaktır.
    Madde 93 – Askı kirişi, bina tavan döşemesine veya bina çerçevesine U civataları ile uygun ve dayanıklı bir şekilde tespit edilecektir.
    Cıvata arkalarına 10 milimetre kalınlığında çelik bir levha konulacak ve cıvatalar çift somunlu olacak ve yaylı ve düz pullarla birlikte sıkılacaktır.
    Madde 94 – Yapı tavan döşemesine tespit edilecek askı kirişinin, iskele ve tespit için bırakılacak aralıkları birbirine eşit olacak ve U cıvatasının boşluğunu almak için I demiri üstüne, 10×15 santimetre kesitinde ahşap yastıklar konacaktır.
    Madde 95 – Platform genişlikleri, sıva işlerinde 80 santimetreden, duvar işlerinde 120 santimetreden az olmayacaktır.
    Madde 96 – İskelelerin duvardan olan açıklığı, malzeme takım ve aletlerin aşağıya düşmesini önleyecek şekilde olacaktır.
    Madde 97 – İskele içinde çalışan işçilerin başlarını korumak için en az 2,5 santimetre kalınlığında tahtadan yapılmış koruyucu bir tavan bulunacaktır.
    Madde 98 – Asma iskelelerde her metrekareye 400 kilogramdan fazla yük konmayacak ve asma iskelede 4 den fazla işçi çalıştırılmayacaktır.
    Madde 99 – Asma iskelelerde kullanılacak kanca, çengel ve benzerlerinin ağızları, güvenlik mandalı veya uygun güvenlik tertibatı ile kapatılacaktır.
    Madde 100 – Asma iskele korkulukları, en az 100 santimetre yükseklikte veara korkuluklu yapılacak, etek tahtaları ise en az 15 santimetre yükseklikte olacaktır.
    2538
    BEŞİNCİ BÖLÜM
    Sıpa İskelelerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 101 – Sıpa iskeleler dayanıklılık ve taşıyacağı yükler bakımından yeterli sağlamlıkta ve uygun malzemeden yapılacaktır.
    Madde 102 – Sıva veya hafif işler için kullanılacak sıpa iskelelerde aşağıdaki özellikler bulunacaktır.
    1 – İskele genişliği 50 santimetreden az, yüksekliği 120 santimetreden çok,
    2 – Platformların kalınlığı 5 santimetreden ve genişliği 40 santimetreden az,
    3 – İskele kirişleri ve bacakları 5×10 santimetre kesitinden küçük,
    4 – Takviye için kullanılacak çapraz ve düz bağlantılar, 2,5×10 santimetre kesitinden küçük,
    olmayacaktır.
    Madde 103 – Sıpa iskelelerde, bacakları veya taşıyıcı orta kirişleri eksiz olacaktır.
    Madde 104 – İki sıpa iskele arası, merkezden merkeze 250 santimetreden çok olmayacak ve iskele ayak açıklığı, yüksekliğinin yarısını geçmeyecektir.
    Madde 105 – Sıpa iskele bacakları, düzgün ve sağlam yerlere oturtulacaktır.
    Bunun mümkün olmadığı hallerde, düzgünlüğü sağlamak için bacak altlarına konacak tek parçalı ahşap yastıkların yüksekliği 10 santimetreden çok olmayacaktır.
    Madde 106 – Duvar işlerinde veya 120 santimetreden yüksekte yapılacak işlerde kullanılacak sıpa iskelelerde aşağıdaki özellikler bulunacaktır.
    1 – Genişlikleri 125 santimetreden az,
    2 – Yükseklikleri 300 santimetreden çok,
    3 – Platform kalınlığı 5 santimetreden az,
    4 – İskele bacak ve kirişleri 10×10 santimetre kesitinden küçük,
    5 – Takviye ve çaprazlar 2,5×15 santimetre veya 5×10 santimetre kesitinden küçük,
    olmayacaktır.
    ALTINCI BÖLÜM
    Betonarme Kalıbı Yapımı ve Sökümünde
    Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 107 – Betonarme platformlarının döşeme kenarlarına düşmeyi önleyecek korkuluk yapılacaktır.
    Bu mümkün olmadığı hallerde, serbest çalışmayı sağlamak için döşeme kenarına korkuluklu iskele yapılacaktır.
    2539
    Madde 108 – Betonarme kalıbını taşıyan direklere ızgara çakıldıktan ve üzerine kalas konduktan sonra çalışmağa başlanılacaktır.
    Tavanın 3 metreden yüksek olması halinde ara çalışma platformu yapılmadan, ızgara işinde çalışılmayacaktır.
    Boşluklara gelen betonarme kolon kalıplarının dikiminde, sıpa iskele, üç ayaklı merdiven kullanılması gibi gerekli güvenlik tedbirleri alınacaktır.
    Madde 109 – Betonarme kalıplarının kiriş kanatları boşluk tarafından çakılmayacaktır. Zorunlu hallerde gerekli güvenlik tedbirleri alındıktan sonra, boşluk tarafında çalışılabilir.
    Madde 110 – Betonarme kalıpları, kiriş tabanlarının kalıp tahtasından önce çakılması gerektiğinde takviye edilmemiş kiriş tabanına basılarak çalışılmayacaktır.
    Madde 111 – Bu Tüzükte, iskeleler hakkında öngörülen tedbirlerden, duruma göre betonarme kalıbına uygun olanları aynen uygulanacaktır. Betonarme kalıplarının yeterliliği her beton dökümünden önce kontrol edilerek yapı iş defterine yazılacaktır.
    Madde 112 – Kalıp sökme işi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılacaktır.
    1 – Kalıbı alınacak kısmın önce çaprazları, kolon kanatları alınacak vesaha temizlenecektir.
    2 – Sökme işi en çok iki aksın dikmeleri alınarak yapılacaktır.
    3 – Sökme işini yapan işçiler dikmelere tırmanmayacak, sıpa ve benzeri araçlardan yararlanacaklardır.
    4 – Sökülen kalıp malzemesi uygun şekilde istif edilecektir.
    5 – Söküm sırasında, söküm yerine sökücüden başka işçiler girmeyecektir.
    6 – Dış yüz ve boşluk kısımlarda düşmeğe karşı gerekli güvenlik tedbirleri alınacaktır.
    7 – Kalıp malzemesinin yere indirilmesi veya yukarıya çıkarılması için malzeme dengeli olarak, iki noktadan bağlanacaktır.
    YEDİNCİ BÖLÜM
    Merdivenlerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 113 – Merdiven kolları ve basamakları için kullanılacak kereste en azından sağlam ve birinci sınıf çıralı çam cinsinden olacak, üzerinde çatlak, yarık, çürük ve bir santimetre çapından büyük budaklar bulunmayacaktır.
    Basamaklar en çok 30 santimetre ve eşit aralıklı olacaktır.
    Madde 114 – Sabit basamaklı el merdiveni ile seyyar merdivende, basamak zıvanaları ile zıvananın gireceği lambalarda aşağıdaki özellikler bulunacaktır.
    2540
    1 – Merdiven kolunda açılacak lamba ve basamak zıvana uzunlukları 2 santimetreden az,
    2 – Kör delikler ve bunların zıvanaları 2,5 santimetre uzunluğundan ve 2 santimetre çapından küçük,
    olmayacaktır.
    Madde 115 – Kusurlu merdivenler kullanılmayacaktır.
    Onarım amacı ile de olsa basamak altlarına takoz konulmayacaktır.
    Açılır kapanır el merdivenlerinde basamaklar kollara uygun boyutlarda cıvata ile bağlanacaktır. Cıvata başı ve somun ile ahşap arasına rondela konacak ve kontrsomun kullanılacaktır.
    Madde 116 – El merdivenleri, kullanıldıkları yerlere, alt ve üst kısımları kaymayacak veya bu yerlerden kurtulmayacak şekilde yerleştirilecektir.
    Madde 117 – Taşınır merdivenlerde kollar, orta yerinden, bir tarafı eklemli, diğer tarafı çengelli lama yahut zincir ile birbirine bağlanacaktır.
    Cıvata başı ve lama ile ahşap arasına rondela konacak ve kontrsomun kulla- nılacaktır.
    Taşınır merdivenlerin üst bağlantıları menteşe ile yapılacaktır. Bağlantılar taşıyacağı yüke uygun boyutlarda olacak, kollara açılan delikler, menteşe cıvata çapından daha büyük olmayacaktır. Cıvatalarda kontrsomun kullanılacaktır.
    Taşınır merdivenin son basamağında çalışılamaz.
    Madde 118 – Taşınır merdivenlerle el merdivenlerinin kol uçlarına, kaymayacak şekilde pabuçlar konacak, merdivenler madeni veya kaygan döşemelerde kullanılacak ise, pabuç altlarına ayrıca tırtırlı lastik veya mantar eklenecektir.
    Merdivenler uzatılmak amacıyla birbirlerine eklenemez.
    4 metreden uzun taşınır merdivenlerle el merdivenleri, çelik boru veya profilden yapılacaktır.
    Madde 119 – İşçilerin gelip geçtiği yerlerde kullanılacak merdivenin etrafıhalat, zincir veya ahşap korkulukla çevrilecek ve görünür yerlere uyarma levhaları asılacaktır.
    Madde 120 – Sabit inşaat merdivenlerinde, çıkılacak platformlara korkuluk ve uygun eteklik konacak ve bu platformlar 60 santimetreden dar yapılmayacaktır.
    Merdivenin bir veya her iki kolu, çıkılacak yerin platformunu en az 90 santimetre aşmış olacak ve merdivenin son basamağı ile platformun arası 30 santimetreyi geçmeyecektir.
    Madde 121 – 10 metre yüksekliğini geçen sabit merdivenlerde, her 10 metrede bir dinlenme platformu yapılacaktır.
    2541
    Madde 122 – Yapının duvar boşlukları kapatılmayan veya gerekli tedbirler alınmayan kısmında merdiven kullanılmayacaktır.
    Madde 123 – Basamakları yapılmamış betonarme merdiven döşemelerine kayma veya düşmeyi önleyecek ahşap basamaklar ve kova boşluğu kenarlarına ise uygunkorkuluklar yapılacaktır.
    Madde 124 – Düz saçtan veya madeni malzemeden yapılmış merdiven basamakla- rının üstleri kaymayacak malzeme ile kaplanacaktır.
    BEŞİNCİ KISIM
    Yıkım İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 125 – Yıkım işleri, ancak sorumlu ve yetkili teknik elemanın denetimialtında yapılacaktır.
    Madde 126 – Yıkımdan önce yapının içindeki ve etrafındaki havagazı, su veelektrik bağlantıları kesilecektir. Yıkım sırasında su ve elektriğin kullanılması gerektiği hallerde, bunlar, yapı dışında özel koruyucular içine alınacaklardır.
    Madde 127 – Yıkım sırasında çıkan taş, tuğla, demir ve moloz gibi artıklar kat döşemelerinde yığılmayacaktır. Yıkılan kısmın malzeme ve molozları kattankata veya yere güvenlik tedbirleri alındıktan sonra atılacaktır.
    Madde 128 – Yıkım sırasında çıkan kiremit, tuğla veya benzeri malzemenin yere indirilmesinde kullanılan olukların üstleri kapalı olacak ve çalışma sırasında aşağı bırakılan malzeme, oluktan alınmadıkça başka malzeme bırakılmayacaktır.
    Madde 129 – Altında veya etrafında bulunan işçilerin güvenliği sağlanmadıkça yıkılacak kısmın duvar ve döşemeleri kitle halinde yıkılamaz.
    Duvarın döşemeye oturduğu kısımda veya herhangi bir yüksekliğinde şerit gi-bi oyuk açmak ve sonra duvarı üstten iple çekmek ve ittirmek suretiyle yıkım yapılması yasaktır.
    Madde 130 – Yıkılacak kısımlar, yıkılmadan önce ve yıkım sırasında bol suile sık sık ıslatılacak ve toz kalkmaması için gerekli tedbirler alınacaktır.
    Madde 131 – Yıkılacak kısmın etrafında, en az yapı yüksekliğinin iki katınaeşit güvenlik alanı bırakılacak ve bu alan korkulukla çevrilecektir.
    Boş alan bulunmaması gibi nedenlerle bu yükümün yerine getirilmesi olanağı yoksa, yıkım sırasında fırlayacak parçaların etrafa zarar vermesini, önlemek için, yapı etrafı gerekli yükseklik ve dayanıklılıkta bir perde ile çevrilecektir.
    2542
    Madde 132 – Elle yıkılacak duvarlar için kurulacak iç kısım iskeleleri ta- bandan en çok 4 metre yükseklikte yapılacaktır.
    Madde 133 – Binadaki merdivenler ve bunların dayanakları en sonra yıkılacaktır.
    Madde 134 – Camlı kapı, pencere ve ayna gibi kırıldıklarında tehlikeli olabilecek kısımlar, yıkıma başlamadan önce sökülüp uygun yerlere taşınacaklardır.
    Madde 135 – Yıkımda çalışan işçilere gözlük, koruma başlığı (baret) ve çelik burunlu ayakkabı gibi kişisel korunma araçları verilecektir.
    ALTINCI KISIM
    Yapı İşlerinde Kullanılan Makina ve Teçhizatta Alınacak Güvenlik Tedbirleri
    Madde 136 – Yapı işlerinde kullanılan makinalarda, hareketi ileten kavrama ve dişliler uygun şekilde korunacaktır.
    Madde 137 – Gırgır vincin kullanılmasında aşağıdaki tedbirler alınacaktır:
    1 – Vincin elektrik motoru topraklanmış olacaktır.
    2 – Vincin şalteri otomatik olacak, vinç kovasının belirli bir yüksekliğe çıkması halinde otomatik şalter devreyi kesecektir.
    3 – Vinç tanbur yuvası çelik telin uzunluğu ile orantılı olarak seçilmiş olacaktır.
    4 – Çelik halatın tanburdan dışarı fırlaması önlenecektir.
    5 – Kullanılacak çelik halatın çapı 12 milimetreden az olmayacak, sağlam ve özürsüz tellerden yapılmış olacaktır.
    6 – Kova kancasına takılacak çelik halatın uç kısmı yüksüklü olarak kancaya takılacak ve serbest kalan uç kısmı uzun kısma en az 3 adet u klemensi ileuygun şekilde tespit edilecektir.
    7 – Kancanın kovadan kurtulmaması için, mandal, kilitli mandal veya bağlama gibi uygun tertibat bulunacaktır.
    8 – Vincin tespit edildiği kolon ahşap ise, kesiti 20×20 santimetreden kü- çük olmayacak ve kolon, sağa sola yalpa yapmayacak şekilde tespit edilecektir.
    9 – Ek bulunduğu hallerde, kolonun dört bir yüzünde, ekleme şartlarına uy- gun saplama yapılacaktır.
    10 – Hareketi sırasında katlar arasında kovaya takılacak herhangi bir en-gel bulundurulmayacaktır.
    11 – İçine konacak her türlü malzemenin yüksekliği kova üst düzeyini aşmayacaktır.
    12 – Kalas, uzun tahta, demir ve benzeri malzeme veya eşya gırgır vinceuygun ve emniyetli şekilde bağlandıktan sonra taşınacaktır.
    2543
    13 – Hareket sırasında alabora olmaması için kova sapı kenarında kilitli mandal kullanılacaktır.
    14 – Gırgır vinci çalıştıran işçiye güvenlik kemeri, lastik eldiven velastik ayakkabı gibi uygun kişisel koruyucu araçlar verilecektir.
    15 – Gırgır vincin tabanda durduğu alanın ön yüzünde parmaklık (bariyer) şeklinde bir kapısı bulunacak, diğer tarafları ise en az 90 santimetre yüksekliğinde bir korkulukla çevrilmiş olacaktır.
    16 – Gırgır vincin hareketi sırasında çevrili olan içinde hiç bir işçi bulundurulmayacaktır.
    17 – Gırgır vince malzeme yükleyen bütün işçilere koruma başlığı (baret) giydirilecektir.
    18 – Gırgır vincin bütün kısımları en az haftada bir kere ve ayrıca her yerdeğişmesinde kontrol edilecek ve sonuçlar yapı iş defterine yazılarak imzalana-caktır.
    YEDİNCİ KISIM
    Çeşitli Hükümler
    Madde 138 – Bu Tüzükte belirtilmemiş olan hususlarda işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin diğer tüzüklerin yapı işlerinde uygulama kabiliyeti olan hükümleri de uygulanır.
    Madde 139 – Bu Tüzükte öngörülen sağlık ve güvenlik tedbirleri,önemleri bakımından esasa ilişkin ve birinci derecede tedbirlerdir.
    Madde 140 – 25 Ağustos 1971 günlü ve 1475 sayılı İş Kanununun 74 üncü mad-desine dayanılarak düzenlenen ve Danıştayca incelenen bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete ile yayımı gününde yürürlüğe girer.
    Madde 141 – Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
  • 25 Ekim 2013 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28802

    YÖNETMELİK

  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:
    ÇOCUK VE GENÇ İŞÇİLERİN ÇALIŞTIRILMA USUL VE
    ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK
    YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
    MADDE 1 – 6/4/2004 tarihli ve 25425 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuk ve Genç İşçilerin
    Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin beşinci fıkrasına aşağıdaki cümle
    eklenmiştir.
    “Ancak, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında mesleki ve teknik eğitim okul ve
    kurumlarından mezun olan meslek sahibi 16 yaşını doldurmuş genç işçiler; sağlığı, güvenliği ve ahlakının tam
    olarak güvenceye alınması şartıyla bu Yönetmeliğin eklerinde belirtilen sınırlamalara bağlı kalmaksızın ihtisas
    ve mesleklerine uygun işlerde çalıştırılabilirler.”
    MADDE 2 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
    MADDE 3 – Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.
    www.bilgit.com 1 / 1
Edit by Seobizden
Kazasız Gün Sayısı : 1579 gün